واحد رشت
دانشکده کشاورزی- گروه باغبانی
پایان نامه کارشناسی ارشد در رشته مهندسی کشاورزی – علوم باغبانی
گرایش: گیاهان زینتی
عنوان
بهبود عمر گلجاییگلهای شاخه بریده رز، آفتابگردان و لیسیانتوس با استفاده از سدیم نیتروپروساید
استاد راهنما:
دکتر داود هاشم آبادی

استاد مشاور:
دکتر بهزاد کاویانی

نگارش:
نیّر نظیری مقدم
تابستان 1392

تقدیر و تشکر
الحمدلله رب العالمین.
در آغاز وظیفه خود می دانم از زحمات بی دریغ استاد راهنمای خود، جناب آقای دکتر داود هاشم آبادی، صمیمانه تشکر و قدردانی کنم که قطعاً بدون راهنمایی های ارزنده ایشان، این مجموعه به انجام نمی رسید. از جناب آقای دکتر بهزاد کاویانی مشاور این رساله و همچنین اساتید محترم گروه باغبانی، آقایان دکتر رسول انسی نژاد، دکتر شهرام صداقت حور و دکتر علی محمدی ترکاشوند و همه عزیزانی که در آماده سازی این رساله، به نحو احسن اینجانب را مورد راهنمایی قرار دادند، کمال امتنان را دارم.
در پایان، بوسه می زنم بر دستان پر مهر پدر و مادر عزیزم به پاس زحمات بی دریغشان.
تقدیم به
به تماشا سوگند
و به آغاز کلام
و به پرواز کبوتر از ذهن…
این مجموعه را به خانواده مهربانم تقدیم می کنم.
فهرست مطالب
عنوان صفحه
چکیده1
فصل اول : مقدمه
1-1- تاریخچه، گیاهشناسی و پراکنش گل رز3
1-2- اهمیت اقتصادی گل رز4
1-3-گیاهشناسی و پراکنش اکولوژیکی گل آفتابگردان 4
1-4- اهمیت اقتصادی گل آفتابگردان5
1-5- گیاهشناسی گل لیسیانتوس5
1-6- اهمیت اقتصادی گل لیسیانتوس5
1-7- بیان مسئله6
1-8- هدف آزمایش…………………………………………………………………………………………………..6
فصل دوم : بررسی منابع
2-1- پیری8
2-2- اتیلن و نقش آن در پیری گل های بریده8
2-2-1- عوامل مؤثر در تولید اتیلن 9
2-2-2- بیوسنتز اتیلن9
2-3- تیمار با مواد ضد اتیلن.10
2-3-1- سدیم نیتروپروساید.10
2-4-انسداد آوندی11
فصل سوم : مواد و روشها
3-1- مواد گیاهی13
3-2- نحوه آماده سازی گل ها و انجام تیمار سدیم نیتروپروساید13
3-3- پیاده کردن طرح آزمایشی و معرفی تیمارها 13
3-4- صفات کمی و کیفی مورد اندازه گیری15
3-4-1- عمر گلجایی15
3-4-2- جذب محلول 15
3-4-3- درصد ماده خشک15
3-4-4- شمارش باکتری15
3-4-4-1- تهیه محیط کشت16
3-4-4-2- شمارش باکتری در محلول پالس16
3-4-4-3- شمارش باکتری در ساقه16
3-4-5- روند باز شدن گل و گلچه و کاهش قطر گل17
3-4-6- کاهش درجه بریکس (درصد ساکارز موجود در ساقهی گل)18
3-4-7- محتوای کلروفیل……………………………………………………………………………………………19
3-4-8- اندازه گیری اتیلن…………………………………………………………………………………………..19
3-4-9- محتوای پروتئین گلبرگ…………………………………………………………………………………..20
3-5- تجزیه و تحلیل داده ها………………………………………………………………………………………..20
فصل چهارم : نتایج و بحث
4-1- عمر گلجایی.22
4-2- درجه بریکس.25
4-3- باکتری ساقه27
4-4- باکتری محلول29
4-5- باز شدن گل و گلچه31
4-6- درصد ماده خشک33
4-7- جذب محلول35
4-8- اتیلن37
4-9- کلروفیل b………………………………………………………………………………………………………..39
4-10- کلروفیل a………………………………………………………………………………………………………………..41
4-11- پروتئین گلبرگ…………………………………………………………………………………………………43
4-12- بحث………………………………………………………………………………………………………………46
نتیجه گیری کلی..48
پیشنهادها..48
منابع..49
فهرست جداول
جدول 4-1- تجزیهی واریانس اثر سدیم نیتروپروساید بر برخی خصوصیات22
جدول 4-2- مقایسهی میانگین اثر سدیم نیتروپروساید بر برخی خصوصیات23
فهرست اشکال
شکل 2-1- تصویر سدیم نیتروپروساید…………………………………………………………………………….10
شکل 3-1- روش پیاده کردن طرح آزمایشی………………………………………………………………………14
شکل 3-2- تهیه محیط کشت باکتری……………………………………………………………………………….17
شکل 3-3- انداره گیری قطر گل رز…………………………………………………………………………………18
شکل 3-4- اندازه گیری قطر گل آفتابگردان………………………………………………………………………18
شکل 3-5- تهیه نمونه از برگ ها……………………………………………………………………………………19
شکل 3-6- روش استفاده از اسپکتروفتومتر………………………………………………………………………19
شکل3-7- نمونه های تهیه شده برای اندازه گیری اتیلن………………………………………………………19
شکل 3-8- نمونه گیری از هوای داخل ظرف……………………………………………………………………19
شکل 3-9- بالون حاوی گلبرگ و اسید سالیسیلیک و اسید سولفوریک روی هیتر……………………..20
شکل 4-1- اثر تکی سدیم نیتروپروساید بر عمر گلجایی گلهای رز، لیسیانتوس و آفتابگردان……….24
شکل 4-2- اثرمتقابل سدیم نیتروپروساید بر عمر گلجایی گلهای رز، لیسیانتوس و آفتابگردان……….25
شکل 4-3- اثر تکی سدیم نیتروپروساید بر درجه بریکس گلهای رز، لیسیانتوس و آفتابگردان………26
شکل 4-4- اثرمتقابل سدیم نیتروپروساید بر درجه بریکس گلهای رز، لیسیانتوس و آفتابگردان……..27
شکل 4-5- اثر تکی سدیم نیتروپروساید بر باکتری ساقه گلهای رز، لیسیانتوس و آفتابگردان………..28
شکل 4-6- اثر متقابل سدیم نیتروپروساید بر باکتری ساقه گلهای رز، لیسیانتوس و آفتابگردان………29
شکل 4-7- اثر تکی سدیم نیتروپروساید بر باکتری محلول گلهای رز، لیسیانتوس و آفتابگردان………30
شکل 4-8- اثر متقابل سدیم نیتروپروساید بر باکتری محلول گلهای رز، لیسیانتوس و آفتابگردان……31
شکل4-9- اثر تکی سدیم نیتروپروساید بر باز شدن گل و گلچه گلهای رز…………………………………..32
شکل4-10-اثرمتقابل سدیم نیتروپروساید برباز شدن گل و گلچه گلهای رز…………………………………33
شکل 4-11- اثر تکی سدیم نیتروپروساید بر درصد ماده خشک گلهای رز……………………………………34
شکل 4-12- اثرمتقابل سدیم نیتروپروساید بر درصد ماده خشک گلهای رز…………………………………..35
شکل 4-13- اثر تکی سدیم نیتروپروساید بر جذب محلول گلهای رز، لیسیانتوس و آفتابگردان………36
شکل 4-14- اثر متقابل سدیم نیتروپروساید بر جذب محلول گلهای رز، لیسیانتوس و آفتابگردان…….37
شکل 4-15- اثر تکی سدیم نیتروپروساید بر تولید اتیلن گلهای رز، لیسیانتوس و آفتابگردان…………..38
شکل 4-16- اثر متقابل سدیم نیتروپروساید بر تولید اتیلن گلهای رز، لیسیانتوس و آفتابگردان………..39
شکل 4-17- اثر تکی سدیم نیتروپروساید بر کلروفیل b گلهای رز، لیسیانتوس و آفتابگردان…………..40
شکل 4-18- اثر متقابل سدیم نیتروپروساید بر کلروفیل b گلهای رز، لیسیانتوس و آفتابگردان………..41
شکل 4-19- اثر تکی سدیم نیتروپروساید بر کلروفیل a گلهای رز، لیسیانتوس و آفتابگردان…………..42
شکل 4-20- اثر متقابل سدیم نیتروپروساید بر کلروفیل a گلهای رز، لیسیانتوس و آفتابگردان………..43
شکل 4-21- اثر تکی سدیم نیتروپروساید بر مقدار پروتئین گلهای رز، لیسیانتوس و آفتابگردان………44
شکل 4-22- اثر متقابل سدیم نیتروپروساید بر مقدار پروتئین گلهای رز، لیسیانتوس و آفتابگردان……45
چکیده
به منظور بررسی اثرسدیم نیتروپروساید برعمر گلجایی گل های شاخه بریده رز، آفتابگردان و لیسیانتوس مطالعه ای در قالب آزمایش فاکتوریل بر پایه طرح کاملاً تصادفی با دو فاکتور سدیم نیتروپروساید در چهار سطح(0، 20، 40 و 60 میکرومولار) در 12 تیمار،3 تکرار و 36 کرت با 180 شاخه گل انجام شد. در این آزمایش صفاتی همچون قطر گل(شاخص کاهش قطر گل)، شمارش گلچه، درصد ماده خشک، کاهش درجه بریکس، عمر گلجایی، جذب آب، میزان پروتئین گلبرگ، شمارش باکتری در محلول گلجایی و ساقه، میزان کلروفیل برگ و میزان اتیلن ارزیابی شدند. بیشترین عمر گلجایی در گل رز با غلظت 20 میکرومولار سدیم نیتروپروساید و آفتابگردان با غلظت 60 میکرومولار سدیم نیتروپروساید حاصل شد. تیمار با سدیم نیتروپروساید در مقایسه با تیمار شاهد میزان جذب آب و درجه بریکس و درصد ماده خشک را افزایش دادند. تحقیق حاضر نشان می دهد که با استفاده از غلظت های مناسب سدیم نیتروپروساید می توان عمر پس از برداشت گل های شاخه بریده رز، آفتابگردان و لیسیانتوس را افزایش داد.
کلمات کلیدی: سدیم نیتروپروساید- عمر گلجایی- رز- آفتابگردان- لیسیانتوس.
فصل اول
(مقدمه)
1-1- تاریخچه، گیاه شناسی و پراکنش گل رز
قدمت گل رز به دوران باستان باز می گردد. فسیل های گل رز مربوط به 35 تا 70 میلیون سال پیش بوده اند. در تمدن کهن یونان و روم و در اسطوره شناسی و ادبیات از گل رز به عنوان سمبل عشق، زیبایی و شادی یاد می شود. رزهای وحشی از زمان ماقبل تاریخ وجود داشته اند و حدود 150 گونه از آن ها در اروپا، آسیا و خاورمیانه رشد پیدا کرده اند و بعدها به دست بشر مورد کشت و کار و اصلاح نژاد قرار گرفته اند (گودین، 2001).
واژه rosa در زبان لاتین به معنای گل سرخ است که به زبان اسکانی یونانی های مهاجر در جنوب ایتالیا بوده است. در قرن 12 میلادی این گل به اروپا راه یافت و به علت رنگ قرمز روشن آن را گل سرخ یا رز نامیدند. اولین بار میشل آدانسون، طبیعی شناس فرانسوی در سال های 1763 تا 1963 نام رزا را برای خانواده گل سرخیان انتخاب کرد (هی وود،2007).
گل رز با نام علمی Rosa hybrida متعلق به تیره گل سرخیان می باشد و از لحاظ نحوه رشد، شکل بوته و تولید گل به انواع رزهای مینیاتوری، پاسیویی، هیبرید چای، فلوریبندا، درختچه ای و بالا رونده تقسیم می شود. گیاهان این خانواده به صورت علفی، درخت یا درختچه ای هستند. رز دارای گل های مشخص، منظم، دوجنسی و گاهی تک جنسی است که گلبرگ ها در آن آزادند. برگ های گل رز متناوب و ساقه های آن تیغ دارند که البته انواع اصلی و قدیمی دارای ساقه های بسیار پرتیغ بوده اند. در این گل 5 عدد کاسبرگ و 15 عدد یا بیشتر پرچم وجود دارد و دانه های بدون آلبومن هستند. تخمدان به صورت فوقانی یا تحتانی است که این به جنس آن بستگی دارد(ویسمان و ریتز، 2007).
1-2- اهمیت اقتصادی گل رز
یکی از اهداف کشورهای در حال توسعه به رشد اقتصادی پایدار است. گل و گیاهان زینتی از جمله محصولاتی هستند که از قابلیت ارز آوری برخوردارند و می توانند به عنوان یکی از کالاهای عمده ی غیر نفتی در ترکیب صادرات کالا قرار بگیرند(ادریسی،1388).
مهمترین کشورهای صادرکننده گل، هلند(70درصد)، کلمبیا(2/9درصد)، ایتالیا(9/4 درصد)، کنیا(3/2درصد) وجزایرقناری(1/1درصد) هستندوکشورهای آلمان، فرانسه، انگلیس، آمریکا، سوییس، ایتالیا، اتریش، دانمارک، سوئد، بلژیک، لوکزامبورگ و ژاپن از وارد کنندگان مهم گل در دنیا به شمار می روند (بی نام، 2005).
ایران از نظر تولید گل رتبه 17 و درعرصه صادرات گل رتبه 107 را از بین 117 کشور به خود اختصاص داده است که در فهرست صادرکنندگان جایگاه مناسبی نیست. در زمینه کشت و پرورش، گل رز مقام دوم را پس از گلایول در ایران دارد. سطح زیر کشت گل شاخه بریده رز گلخانه ای و فضای باز در حدود 400 هکتار است که استان اصفهان مقام اول تولید رز به ویژه رز هلندی را داراست و استان های تهران و مرکزی در رده های بعدی قرار دارند (کیانی و کافی، 1384).
1-3-گیاه شناسی و پراکنش اکولوژیکی گل آفتابگردان
آفتابگردان گیاهی است یک ساله از جنس Helianthus در خانواده Asteraceae بومی آمریکای شمالی، دارای گل آذین شبیه خورشید با نام طبق با قطر حدوداً 15 سانتی متر می باشد. این گل دارای ساقه محکم و کرک دار و برگ های خشن و درشت است. لقاح غالباً از نوع دگر گشنی است.
آفتابگردان به عنوان یک گیاه بی تفاوت به طول روز طبقه بندی می شود زیرا در طیف وسیعی از طول روزها گل می دهد. این گل در خاک هایی که بافت آنها از شنی تا رسی تغییر می کند، به خوبی رشد می نماید.
1-4- اهمیت اقتصادی گل آفتابگردان
گل آفتابگردان سطح زیر کشتی بین 150-100 هکتار بصورت گلخانه اي و فضاي باز دارد، که در استان هاي تهران، مرکزي و اصفهان واقع است.
1-5- گیاه شناسی گل لیسیانتوس
لیسیانتوس با نام علمی Eustoma qrandiflorum (Raf.)Shin متعلق به خانواده Gentianaceae دارای گل‏های جالب توجه و ساقه های بلند ‏است (لوگاسی و همکاران، 2010)، بومی ایالات امریکا از ویومینگ، جنوب داکوتا، نبراسکا، کلرادو، کانزاس، اوکلاهاما، تگزاس و به خصوص شمال مکزیک است (شینر،1957؛ وود و ویور، 1982). لیسیانتوس یکی از گیاهان زینتی است که بیش از60 سال پیش در ژاپن به عنوان گل زینتی تولید می‏شد (اوکاوا و همکاران، 1991)، اما از دهه 1980 به عنوان یک گل شاخه بریده خیلی زود در تجارت گل‏ها قرار گرفت (هالوی و کوفرانک، 1984). این گونه یک دیپلوئید خودبارور است (شمیر و همکاران، 1999) و توسط بذر تکثیر می‎شود (اسلام و همکاران، 2005).
گل های لیسیانتوس از نظر شکل جام گل به چهار گروه تقسیم می شوند: قیفی، فنجانی، زنگوله‏ای و کاسه‏ای شکل(کاواباتا و همکاران، 2009). گل‏ها به صورت کم‏پر و پرپر در اندازه‏های کوچک، متوسط و بزرگ و به صورت‏های منفرد یا چندتایی روی ساقه برگدار تشکیل می‏شوند(قاسمی و کافی، 1389).
1-6- اهمیت اقتصادی گل لیسیانتوس
لیسیانتوس در باغبانی، هم به عنوان گیاه زینتی گلدانی داخل خانه و هم به عنوان گل شاخه بریده شهرت دارد. در حال حاضر لیسیانتوس در رنگها و شکل های متفاوت موجود است و در پهنه وسیعی از دنیا به صورت گل شاخه بریده پرورش داده می شود. در انگلستان حدود 10 هکتار از باغات تحت کشت و کار لیسیانتوس قرار گرفته اند. آمریکا، هلند، فلسطین اشغالی، کنیا، تانزانیا و ژاپن از تولید کنندگان مهم این گیاه می باشند (اوکاوا و سازاکی، 1999).
تولید گل شاخه بریده لیسیانتوس در سال 88 حدود 56928000 شاخه در سطحی معادل 5/26 هکتار بوده است. بنابراین، حدود 8/2 درصد تولید گل های شاخه بریده کشور در سال 88 مربوط به لیسیانتوس بوده است.
در سال 2001 متوسط قیمت لیسیانتوس در کالیفرنیا 10 دلار برای هر بسته که شامل 10 ساقه می باشد، در ایران نیز هم اکنون هر بسته، بسته به زمان عرضه 1000-4000 تومان به فروش می رسد.
1-7- بیان مسئله
در گل ها اغلب فرایندهای سوخت و سازی که در پیری دخالت دارند غیر قابل برگشت می باشند و این هم بیشتر مربوط به تولید اتیلن است که در مرحله پیری گل ها مقدار آن به حداکثر می رسد(سلگی و همکاران،2009).
بدین جهت تیمار با محلول های محافظتی مناسب برای طولانی تر کردن عمر گل های بریده توصیه می شود(منشی زاده و همکاران، 1390).
گاز اکسید نیتریک در افزایش عمر پس از برداشت گل ها موثر است. این گاز فعالیت اتیلن داخلی را تنظیم می کند( هاشم آبادی،1391).
1-8- هدف آزمایش
1-تأثیر سدیم نیتروپروساید در افزایش عمر گلجایی و کیفیت گل های بریده رز، آفتابگردان و لیسیانتوس.
2-معرفی بهترین غلظت سدیم نیتروپروساید در افزایش عمر گلجایی گل های بریده رز، آفتابگردان و لیسیانتوس.
3-بررسی خاصیت ضد میکروبی سدیم نیتروپروساید.
فصل دوم
(بررسی منابع)
2-1- پیری
پیری را می توان مرحله نهایی یک اندام دانست که با یک سری رویدادهای طبیعی غیرقابل برگشت آغاز شده و در نهایت منجر به از بین رفتن سلول ها و مرگ اندام می شود هم چنین فرایند زوال و مرگ طبیعی نیز پیری تلقی می شود که شامل گستره وسیعی از فرایندهای فیزیولوژیکی است (ادریسی، 1388).
2-2- اتیلن و نقش آن در پیری گل های بریده
اتیلن ساده ترین هیدروکربن غیر اشباع است و در کنترل فرایند رشد و نمو از جوانه زنی تا پیری نقش عمده ای دارد، اتیلن در بسیاری از بافت ها نقش مهمی در تولید رنگدانه ها، تجزیه کلروفیل، مقاومت به پوسیدگی، ریزش برگ و گل، متابولیسم فنول ها و دیگر فرایندها دارد.
تشکیل اتیلن بخصوص تحت شرایط تنش نظیر خشکی، گرما، سرما و آسیب های مکانیکی ممکن است در تمام قسمت های گیاه صورت گیرد. عوامل موثر بر میزان تولید اتیلن در بافت شامل رقم، میزان رسیدگی یا بلوغ بافت، دما، میزان اکسیژن و دی اکسید کربن محیط، تنش ها و وجود اتیلن یا هیدروکربن های مشابه در محیط می باشند. اتیلن اثرات مختلفی بر روی گل ها دارد. پیری گل های حساس به اتیلن در وهله ی اول نتیجه همزمان اتیلن درونزایی است که توسط بافت گل تولید می شود یا به عنوان یک آلاینده در اتمسفر محیط وجود دارد و با اوج گیری تولید اتیلن شبیه آنچه در حالت فرازگرایی اتفاق می افتد ارتباط دارد. اتیلن پیری برگ و گلبرگ را تحریک نموده و موجب خشک شدن کاسبرگ ها، ریزش گلچه ها، برگشتگی لبه گلبرگ ها یا جام گل و لوله شدن آن به سمت داخل، پژمردگی و حتی تغییر رنگ می شود (ادریسی، 1388).
استعمال خارجی اتیلن تجزیه پارامترهای اندازه گیری پیری از قبیل کلروفیل، RNA و پروتئین را در تعداد متغیری از سیستمهای آزمایشی سرعت می بخشد. همچنین برخی از mRNA ها وجود دارند که در طی پیری برگ و در پاسخ به اتیلن به کار رفته در تولید آنزیم های تسریع کننده فرایندهای تجزیه تجمع می یابند.
اتيلن به عنوان یک فيتوهورمون گازي شكل، در پيري بسياري از گل ها دخالت دارد و گل هاي رز افزايش فرازگرايي در توليد اتيلن نشان مي دهند (نبی گل و همکاران، 1388).
2-2-1- عوامل موثر در تولید اتیلن
اتیلن توسط بخش های مختلف گیاه تولید می شود، اما میزان آن در بخش های مختلف گیاه متفاوت است بیش ترین تولید، مربوط به خامه و تخمدان می باشد (نیکولز، 1979).
بسیاری از صدمات مکانیکی و تنش ها مثل لمس آرام ساقه یا برگ، افزایش فشار بیماری ها، آفات، غرقاب شدن و خشکی، تولید اتیلن را بالا می برند. افزایش تولید اتیلن به نوبه خود باعث کوتاه شدن ساقه ها و ضخیم شدن آنها می شود. عوامل محیطی دیگری نیز در تولید اتیلن دخالت دارند که غلظت اکسیژن و دما مهمترین آن ها هستند. با کاهش غلظت اکسیژن و دما، ساخت اتیلن کند می شود (چمنی،1384؛ کیامحمدی 1388؛ادریسی، 1388).
2-2-2- بیوسنتز اتیلن
بیوسنتز اتیلن یکی از بهترین مسیرهای شناخته شده برای هر ماده رشد گیاهی می باشد. اتیلن طی مجموعه ای از واکنش ها از متیونین تولید می شود. متیونین به وسیله آنزیم آدنوزین متیونین سنتتاز به اس- آدنوزیل متیونین تبدیل می شود.
ACCتولیدی دو سرنوشت دارد، ممکن است به اتیلن تبدیل شودکه این کار توسط ACC اکسیداز صورت می گیرد و یا به مالونیل ACC تبدیل می شود که این کار نیز توسط آنزیم ACC- ان- مالونیل- ترانسفراز صورت می گیرد. HCN به دست آمده از تبدیل ACC به اتیلن می تواند با س یستئین ترکیب شده و تولید سیانید آلانین و گاز H2S را بنماید که این واکنش توسط بتا سیانو آلانین سنتتاز صورت می گیرد.
2-3- تیمار با مواد ضد اتیلن
ترکیباتی که فعالیت و بیوسنتز اتیلن را کنترل می کنند عبارتند از:سدیم نیتروپروساید، MCP -1، تیوسولفات نقره، آمینواکسی استیک اسید، تی دیازورون و… .
2-3-1- سدیم نیتروپروساید
سدیم نیتروپروساید(SNP) (ترکیب آزاد کننده NO ) جز ترکیباتی است که از رکود بذر جلوگیری میکند (بلیگانی و لاماتینا،2001)، تواناییSNP در شکستن خواب بذر در کاهو (Lactuca sativa)، آرابیدوپسیس ( thaliana Arabidopsis) ، جو دوسر (Avena sativa)، سودا (Saueda salsa) و سایر گیاهان با غلظت های 5/0 تا 2 میلی مولار در مدت زمان های 18 تا 24 ساعت گزارش شده است (کوپیرا و گووداز، 2003). نیتریک اکسید تاثیر مثبتی بر تاخیر پیری در میوه ها و سبزی ها دارد (چانگلی و همکاران، 2011). این ترکیب پس از تیوسولفات نقره و 1- متیل سایکلوپروپن به عنوان بازدارنده اتیلن شناخته شده است که تاثیر مثبت آن بر گلهای بریده مختلف از جمله میخک و 8 گل بریده دیگر نشان داده شده است (بادیان و همکاران، 2004؛ چانگلی و همکاران، 2011).
نیتریک اکسید با فرمول NO ، جرم 1/30 گرم ، چگالی 51/ 1گرم بر سانتی متر مکعب ، و نقطه جوش 90/121 است.
شکل 2-1- تصویر سدیم نیتروپروساید
نیتریک اکسید عمدتاً از مسیرهای آنزیمی و غیرآنزیمی سنتز می شود که مسیر بیوسنتز آنزیمی آن از طریق مسیر بیوسنتز نیترات ردوکتاز از طریق سیتوسول انجام می شود (لاماتینا و همکاران، 2003). اما مسیر غیر آنزیمی از طریق نیترات دیسموتیشن انجام می گیرد (لاماتینا و همکاران، 2003).
2-4- انسداد آوندی
تحقیقات بسیاری روشن نموده اند که یکی از مهمترین دلایل پایان زندگی گل های شاخه بریده انسداد آوندی است (رضوانی پور و عصفوری، 1388).
پژمردگی و تنش آبی اکثر گونه های گل های شاخه بریده مربوط به انسداد سیستم انتقال آب در آن ها می باشد. معمولاً دو نوع انسداد آوندی وجود دارد. یکی مربوط به انبار کردن گل ها به صورت خشک است و غالباً در حالت تجاری اتفاق می افتد و دیگری در طول مدت نگهداری گل در آب اتفاق می افتد(ادریسی،1388).
جهت رفع مشکل انسداد آوندی، روش هایی مثل بازبرش ساقه زیر آب (برش در فاصله 2 سانتی متری)، اسیدی کردن محلول (4-3pH= )، قرار دادن ساقه در آب (عمق کمتر از 20 سانتی متر)، تیمار مدت دار ساقه در مواد پاک کننده، استفاده از آب تقطیر شده در ساختن محلول های نگهدارنده، ضد عفونی ظرف ها و استفاده از ظرف های سفید رنگ (برای نشان دادن آلودگی) پیشنهاد می شوند.
هم چنین از میکروب کش های مهم مثل هیپوکلریت سدیم، هیپوکلریت کلسیم، مشتقات هیدروکسی کینولین ها، سولفات آلومینیوم، کلرید کبالت، اسید سیتریک و عوامل جدید مثل اسانس های گیاهی می توان استفاده کرد.
فصل سوم
(مواد و روش ها)
3-1- مواد گیاهی
در آبان ماه سال 91 گل های شاخه بریده رز، آفتابگردان و لیسیانتوس که در مرحله تجاری برداشت شده بودند از گلخانه ای در محلات خریداری و بلافاصله برای انجام تیمار و ارزیابی صفات به آزمایشگاه پس از برداشت منتقل شدند.
3-2- نحوه آماده سازی گل ها و انجام تیمار سدیم نیتروپروساید
از هر گل 5 شاخه در گلدان های پلاستیکی به حجم 2 لیتر قرار داده شدند.به این صورت که از هر نوع گل یک ردیف با 12 تیمار در نظر گرفته شد. شرایط آزمایشگاه پس از برداشت شامل 12 ساعت روشنایی و 12 ساعت تاریکی بود که توسط نور لامپ های سفید فلورسنت تامین می شد. شدت نور 12 میکرومول بر متر مربع بر ثانیه، دمای اتاق 2±20 درجه سانتی گراد و رطوبت نسبی نیز بین 60 تا 70 درصد بود. گل ها حدود 24 ساعت به صورت تیمار کوتاه مدت در محلول سدیم نیتروپروساید باقی ماندند. پس از پالس 24 ساعته در گلجاهای حاوی 500 میلی لیتر 8- هیدروکسی کینولین سولفات 300 میلی گرم در لیتر و ساکارز 3 درصد قرار گرفتند.
3-3- پیاده کردن طرح آزمایشی و معرفی تیمارها
این آزمایش به صورت فاکتوریل بر پایه طرح بلوک های کاملاً تصادفی در 3 تکرار انجام شد. فاکتور سدیم نیتروپروساید در 4 سطح (0، 20، 40 و 60 میکرومولار) بود (شکل 3-1).
قبل از تیمار تمامی گل ها روی ارتفاع 50 سانتی متری داخل آب 40 درجه سانتی گراد- به منظور جلوگیری از انسداد آوندها با حباب های هوا- بریده شده و درون گلجاها قرار داده شدند.
تیمارها به قرار ذیل بودند:
N0F1 N1F1 N2F1 N3F1 N1F2 N2F2 N3F2 N0F2
N0F3 N1F3 N2F3 N3F3
N0: 0 µM SNP N2: 40 µM SNP
N1: 20 µM SNP N3: 60 µM SNP
F1 : گل رز F2: گل لیسیانتوس F3: گل آفتابگردان

شکل 3-1- روش پیاده کردن طرح آزمایشی
3-4- صفات کمی و کیفی مورد اندازه گیری
3-4-1- عمر گلجایی
عمر گلجایی به فاصله شروع تیمار تا زمان پیری گل که همراه با پژمردگی گلبرگ ها و تغییر رنگ برگ می باشد، تعریف و به صورت روز بیان شد. بدیهی است که هر یک از 2 شاخه گل موجود در هر پلات طول عمر متفاوتی داشته و میانگین آن ها به عنوان عمر گلجایی آن پلات در نظر گرفته شد.
3-4-2- جذب محلول
حجم محلول نگهدارنده درون گلجاها 500 سی سی بود. با توجه به میزان تبخیر محلول نگهدارنده از گلجاها و کاهش محلول درون گلجاهای حاوی گل مقدار آب جذب شده توسط گلها بدست آمد. با توجه به میانگین وزن شاخههای گل در ابتدای آزمایش و کاهش حجم آب گلجاها و مقدار تبخیر، مقدار جذب آب (برحسب میلیلیتر بر گرم وزن تر) محاسبه شد.
3-4-3- درصد ماده خشک
پس از پایان عمر گلجایی هر گل، وزن تر آن اندازه گیری شد و در آون در دمای 70 درجه سانتی گراد به مدت 24 ساعت قرار داده شد. پس از اطمینان یافتن از خشک شدن کامل گل ها، با ترازوی دیجیتال توزین شد. درصد ماده خشک از رابطه زیر محاسبه شد:
100 × (وزن تر ÷ وزن خشک) = درصد ماده خشک
3-4-4- شمارش باکتری
این فاکتور با هدف بررسی اثر سدیم نیتروپروساید بر رشد باکتری های محلول پالس و باز برش های انتهای ساقه گل انجام شد.
3-4-4-1- تهیه محیط کشت
محیط کشت نوترینت آگار با غلظت 20 گرم در لیتر به همراه آب مقطر استریل تهیه شده و روی شیکر با کمی گرما قرار داده شد. سپس به مدت 1 ساعت اتوکلاو شد و پس از آن در زیر هود استریل به میزان 2 ± 15 میلی لیتر درون پتری ریخته شد. درب پتری را با سلفون بسته و 24 ساعت بعد از اطمینان از عاری بودن هرگونه آلودگی، کشت بر روی آن صورت گرفت. در تمام مراحل کشت، تمامی سطوح هود، لوازم کار و دست ها با الکل ضد عفونی شد( شکل 3-2).
3-4-4-2- شمارش باکتری در محلول پالس
24 ساعت پس از تیمار پالس با سدیم نیتروپروساید، از محلول گلجایی 2 میلیلیتر توسط سرنگ برداشته و با 2 میلیلیتر محلول نرمال سالین 9/0 درصد رقیق شد. 1/0 میلیلیتر از محلول فوق روی پتری حاوی محیط کشت نوترینت آگار پهن و کلونیهای باکتری 24 ساعت پس از انکوباسیون در دمای 37 درجهی سانتیگراد، شمارش شد.
3-4-4-3- شمارش باکتری در ساقه
24 ساعت پس از تیمار پالس با سدیم نیتروپروساید، حدود 2 سانتیمتر(5/0 گرم) از ته ساقه بریده شد. نمونه 3 مرتبه با آب دیونیزه شسته شد تا بار میکروب سطح آن کاهش یابد. سپس نمونه در هاون چینی کاملاً خرد و له شد و با محلول نرمال سالین 9/0 درصد رقیق شد. 1/0 میلیلیتر از محلول روی پتری دیشهای حاوی محیط کشت نوترینت آگار پهن و کلونیهای باکتری 24 ساعت پس از انکوباسیون در دمای 37 درجه سانتیگراد، شمارش شد.

شکل3-2- تهیه محیط کشت باکتری

3-4-5- روند باز شدن گل و گلچه و کاهش قطر گل
اندازه گیری قطر گل رز با کمک کولیس دیجیتال (ساخت شرکت Guanglu کشور چین) یک روز در میان انجام شد. بدین منظور در همه گلها بزرگترین قطر و قطر عمود بر آن اندازهگیری شد و از آنها میانگین گرفته شد. اولین اندازهگیری بعد از تیمار با سدیم نیتروپروساید و آخرین اندازهگیری در هنگام حداکثر قطر گلها صورت گرفت. برای محاسبهی روند باز شدن گل، عدد هر مرحله به مرحلهی قبلی تقسیم شده و در نهایت از آن ها میانگین گرفته شد(شکل 3-3 و 3-4).

شکل 3-3- اندازه گیری قطر گل رز شکل 3-4- اندازه گیری قطر گل آفتابگردان
3-4-6- کاهش درجه بریکس (درصد ساکارز موجود در ساقهی گل)
برای این کار از بازبرشهای انتهای ساقه استفاده شد. یک یا دوقطره از آب موجود در برش ها روی صفحهی شیشهای رفراکتومتر دستی (مدل N-1α ساخت شرکت ATAGO کشور ژاپن) ریخته و درجهی بریکس آن هر 2 روز یک بار خوانده شد. تفاضل بین اعداد به دست آمده از اندازه گیری ابتدا و انتهای عمر گلجایی به عنوان کاهش درجه بریکس آن شاخه گل در نظر گرفته شد.
3-4-7- محتوای کلروفیل
برای اندازه گیری محتوای کلروفیل برگ ها، نمونه گیری روز پنجم انجام و مقدار کلروفیل a، b از روش هاشم آبادی (1390) اندازه گیری شد (شکل 3-5 و 3-6).

شکل3-5- تهیه نمونه از برگ ها شکل3-6- روش استفاده از اسپکتروفتومتر
3-4-8- اندازه گیری اتیلن
برای اندازه گیری مقدار اتیلن آزاد شده در روز دوم از هر گلدان یک شاخه گل انتخاب شد و مقدار اتیلن از روش چمنی (1384) اندازه گیری شد(شکل 3-7 و 3-8).

شکل 3-7- نمونه های تهیه شده برای اندازه گیری اتیلن شکل 3-8- نمونه گیری از هوای داخل ظرف
3-4-9- محتوای پروتئین گلبرگ
بدین منظور در روز پنجم عمر گلجایی یک شاخه از هر پلات خارج شده و مقدار پروتئین گلبرگ از روش اندازه گیری با دستگاه کجلدال انجام شد (شکل 3-9).

شکل 3-9- بالون حاوی گلبرگ و اسید سالیسیلیک و اسید سولفوریک روی هیتر
3-5- تجزیه و تحلیل داده ها
داده ها ابتدا در نرم افزار Excel ثبت شدند، سپس تجزیه و تحلیل آن ها با استفاده از نرم افزار آماری SAS و SPSS و مقايسه ميانگين ها بر اساس آزمون LSD (سطح احتمال 1% و 5%) انجام شد. رسم نمودارها با نرم افزار Excel انجام گرفت.
فصل چهارم
(نتایج و بحث)
4-1- عمر گلجایی
با توجه به نتایج حاصل از تجزیه واریانس، بین تیمارهای به کار رفته سدیم نیتروپروساید در عمر گلجایی گلهای رز، لیسیانتوس و آفتابگردان اختلاف معنیدار دیده نشده است. اثر متقابل سدیم نیتروپروساید و گلهای رز، لیسیانتوس و آفتابگردان نشان از اختلاف معنیداری در سطح احتمال 5 درصد دارد(جدول 4-1). نتایج حاصل از مقایسه میانگین بین داده های مختلف نشان داد که بیشترین میزان عمرگلجایی مربوط به غلظت 40 میلی مولار سدیم نیتروپروساید در گل آفتابگردان با مقدار 5/14 روز و در غلظت 20 میلی مولار سدیم نیتروپروساید در گل رز با مقدار33/14 مشاهده شده است. با توجه به نتایج به دست آمده کاربرد تیمار مورد نظر با هر غلظتی سبب افزایش عمر گلجایی شده و در تیمارهای شاهد کاهش معنی داری در میزان عمر گلجایی دیده شده است(جدول 4-2).
جدول4-1-تجزیه واریانس اثرسدیم نیترو پروساید بر برخی خصوصیات گلهای رز، لیسیانتوس و آفتابگردان
میانگین مربعات
منبع تغییراتدرجه آزادیعمر
گلجاییدرجه بریکسباکتری ساقهباکتری محلولباز شدن گل و گلچهدرصد ماده خشکجذب محلولتولید اتیلنپروتئینکلروفیل bکلروفیل aF(نوع گل)272/0ns385/0ns083/6ns194/1ns01/1ns438/6**034/0ns008/0**267/3**005/0ns012/0nsN(سدیم نیتروپروساید)3505/0ns25/3ns815/2ns 509/3ns 053/0* 899/0ns 022/0 ns 001/0** 571/0** 001/0ns 007/0ns F×N6584/6271*201/3 ns121/4ns604/3ns057/3*942/56**048/0 ns02/0** 737/10**034/0ns 2/0nsخطا22992/1126/2861/27034/0869/1053/000052/0001/0472/1667/5کل35———–CV (%)-320/39140/54900/45610/19700/25430/27260/54120/3306/34180/2890/32** : اختلاف معنی دار در سطح 1درصد
* : اختلاف معنی دار در سطح 5 درصد
ns : اختلاف غیر معنی دار
جدول4-2-مقایسه میانگین اثر سدیم نیترو پروساید بر برخی خصوصیات گلهای آفتابگردان، لیسیانتوس و رز
تیمار عمر گلجایی
(روز)درجه بریکس
(% ساکارز)باکتری ساقه
(Log10CFUml-1)باکتری محلول
(Log10CFUml-1 ) شاخص باز شدن گل و گلچهدرصد ماده خشکجذب محلول
(ml g-1 FW)تولید اتیلن
(nl l-1 h1 g-1 FW)پروتئین گلبرگ
(%)کلروفیل b
(mg g-1 FW)کلروفیل a
(mg g-1 FW)97/12a F1 a 93/3a 58/2a66/4a01/146/16ba86/0a175/0b03/12a294/0a898/016/13a F2 85/3a41/3a16/5a06/1a78/16b85/0a143/0b00/13a310/0a914/0a45/13a F319/4a00/4a 66/5a 02/1a 86/17a 76/0a 125/0c 19/12b 335/0a 853/0a 05/10a N013/4a77/2a00/5a07/1a84/16a83/0a160/0a 61/12a302/0a 897/0a45/13a N1 74/4a22/3a44/5a04/1b41/17a87/0a152/0b09/12b318/0a911/0a34/13a N2 32/3a22/3a11/6a92/0b17/17a76/0a14/0c32/12b310/0a898/0a94/12a N376/3a 11/4a08/5a09/1a72/16a85/0a141/0c61/12a323/0a849/0a66/10e N0F195/3a33/2a00/6a01/1ab78/19bcd86/0a31/0a80/8f350/0a910/0a66/11cd N0F271/4a66/2a00/5a36/1a05/17cd92/0a24/0b62/11d365/0a906/0a00/11d N0F380/1a33/2a66/5a08/1ab76/11e74/0a05/0fg67/10e118/0a565/0a33/13b N1F103/4a66/3a00/6a99/0b21/25a67/0a173/0d80/11c460/0a13/1a00/14b N1F225/4a00/2a00/5a98/0b20/17cd91/0a136/0e80/14a307/0a15/1a66/13b N1F373/3a00/5a33/5a96/0b20/12e88/0a073/0f65/14b221/0a29/1a33/14a N2F113/6a66/3a00/6a97/0b24/21ab79/0a143/0e65/14b428/0a04/1a55/13b N2F287/4a66/5a00/3a13/1ab58/16d68/0a186/0d80/11c391/0a976/0a5/14a N2F351/3a33/3a33/3a94/0b99/11e68/0a07/0f80/11c197/0a522/0a33/12d N3F103/4a33/4a33/6a01/1ab77/20bc10/1a22/0c80/11c380/0a822/0a66/12c N3F260/3a66/2a33/6a15/1ab48/18bcd80/0a126/0e67/14b350/0a862/0a66/12c N3F326/2a33/2a66/5a81/0b16/12e89/0a036/0g81/11c190/0a482/0aحروف مشابه در هر ستون بيانگر عدم اختلاف معني دار در سطح احتمال 1% و 5% مي باشد ( آزمون LSD).
شکل 4-1-اثر تکی سدیم نیتروپروساید و نوع گل بر عمر گلجایی گل های رز، آفتابگردان و لیسیانتوس
N0: 0 µM SNP N2: 40 µM SNP
N1: 20 µM SNP N3: 60 µM SNP
F1 : گل رز F2: گل لیسیانتوس F3: گل آفتابگردان
شکل4-2- اثر متقابل سدیم نیتروپروساید ونوع گل بر عمر گلجایی گلهای رز، آفتابگردان و لیسیانتوس
N0: 0 µM SNP N2: 40 µM SNP
N1: 20 µM SNP N3: 60 µM SNP
F1 : گل رز F2: گل لیسیانتوس F3: گل آفتابگردان
4-2- درجه بریکس
نتایج حاصل از تجزیه واریانس نشان می دهد که غلظت های مختلف سدیم نیتروپروساید، نوع گل و اثر متقابل آنها اختلاف معنیداری دیده نشده است(جدول 4-1 و شکل 4-3). نتایج حاصل از مقایسه میانگین بین داده های مختلف نشان داد که بیشترین میزان درجه بریکس در تیمار سدیم نیتروپروساید با غلظت 40 میکرومولار در گل رز با مقدار 13/6 درصد ساکارز و کمترین میزان درجه بریکس در تیمار شاهد در گل آفتابگردان با 80/1 درصد ساکارز مشاهده شد(جدول 4-2 و شکل 4-4). با توجه به نتایج، بین سایر تیمارها نسبت به شاهد اختلاف قابل توجه اما معنی دار در میزان درجه بریکس مشاهده نشد.
شکل4-3- اثر تکی سدیم نیتروپروساید و نوع گل بر درجه بریکس گلهای رز، آفتابگردان و لیسیانتوس
N0: 0 µM SNP N2: 40 µM SNP
N1: 20 µM SNP N3: 60 µM SNP
F1 : گل رز



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه

پاسخ دهید