دانشگاه ارومیه
دانشكده كشاورزي
گروه علوم دامی
پایان نامه دوره کارشناسی ارشد علوم دامي
گرايش تغذيه دام و طیور
عنوان:
تاثیر مکمل سازی سیر و پیاز تازه برعملکرد و سیستم ایمنی جوجه های گوشتی
استاد راهنما:
دکتر رامین نجفی
پژوهش و نگارش:
فرهاد اکبرنژاد نشلی
زمستان 1391
تقدیم به پدر و مادرم
که از نگاهشان صلابت
از رفتارشان محبت
و از صبرشان ایستادگی را آموختم
تقدیم به برادرانم
که همواره در طول تحصیل متحمل زحماتم بودند و تکیه گاه من در مواجهه با مشکلات، و وجودشان مایه دلگرمی من می باشد
تقدیم به خواهرانم
که وجودش شادی بخش و صفایش مایه آرامش من است
پروردگارا
ای هستی بخش، وجود مرا بر نعمات بی‌کرانت توان شکر نیست، ذره ذره وجودم برای تو و نزدیک شدن به تو می‌تپد.
الهی مرا مدد کن تا دانش اندکم نه نردبانی باشد برای فزونی تکبر و غرور، نه حلقه ای برای اسارت و نه دست مایه‌ای برای تجارت، بلکه گامی باشد برای تجلیل از تو و متعالی ساختن زندگی خود و دیگران.
حال که توفیق جمع آوری و تهیه این مجموعه را یافته‌ام بر خود واجب می دانم از تمامی عزیزانی که در طی انجام این پژوهش از راهنمایی و یاری شان بهره‌مند گشته‌ام تشکر و قدردانی کنم و برای ایشان از درگاه پروردگار مهربان آرزوی سعادت و پیروزی نمایم.در ابتدا صمیمانه‌ترین تقدیرها تقدیم به خانواده عزیز و مهربانم که همواره حامی و مشوقم بوده‌اند و پیمودن روزهای سخت و آسان زندگی‌ام بدون دعای خیر و برکت وجودشان غیرممکن بود.
از استاد راهنمای ارجمندم آقای دکتر رامین نجفی که مرا راهنمایی نموده و با ارائه نظرات سازنده در پیشبرد این پایان نامه سعی تمام مبذول داشتند، کمال تشکر را دارم. از اساتید محترم داور آقایان دکتر آقازاده و دکتر رسول پیرمحمدی به خاطر قبول زحمت داوری پایان نامه اینجانب تشکر می کنم.از کلیه اساتید گرانقدر گروه علوم دامی که در دوران تحصیل از محضرشان کسب فیض نمودم، تشکر می‌نمایم.و در نهایت از تمامی عزیزانی که در طول این مدت مرا یاری کردند، به ویژه آقا یان مهندس اسلام نوروزی ، مهدی نوری،جلال محمدی،سجاد شکری،علی تیموری ،سعید کاظمی وتکنسین زحمت کش گروه علوم دامی به پاس محبت‌های بی دریغشان سپاسگزارم.
چکیده
این آزمایش با هدف بررسی اثرات مکملسازی سیر ويا پیاز تازه بر عملکرد، سیستم ایمنی و پروفایل چربی خون در جوجههای گوشتی طراحی و اجرا گردید. برای این منظور از 432 قطعه جوجۀ یک روزه نر راس 308 به نه گروه با چهار تکرار و 12 قطعه پرنده در هر تکرار تقسیم گردید. آزمایش در قالب طرح فاکتوریل 3×3 بهطور کاملاً تصادفی مورد بررسی قرار گرفت. همۀ پرندگان جیرۀ آغازین (از صفر تا 21 روزگی) و پایانی (از22 تا 42 روزگی) مشابه ولي داراي سطوح متفاوت سیر (صفر، 5/0 و1 درصد) و یا پیاز (صفر،1 و 2 درصد) را دریافت کردند. نتایج حاصل از آزمایش نشان داد که استفاده از سیر و پیاز تازه تاثیر معنیداری بر عملکرد جوجهها در دوره آغازین نداشت(05/0<P). اما استفاده از سیر و پیاز تازه بهصورت جداگانه و باهم به طور معنیداری مصرف خوراک و ضریب تبدیل خوراک را در دوره رشد و کل دوره پرورشی، بهبود داد (05/0>P). به علاوه استفاده از سطوح مختلف سیر و پیاز تأثیر معنیداری بر مقدار تیتر بیماری نیوکاسل و وزن اندامهای سيستم ايمني (بورس، طحال و تیموس) نداشت (05/0<P). همچنین استفاده از سیر تازه موجب کاهش کلسترول خون و مكملسازي سیر و پیاز در كنار هم باعث افزایش HDL خون جوجههای گوشتی گردید(05/0>P). به طور کلی بر اساس نتايج آزمايش اخير، مكملسازي باهم از بالاترین سطح سیر(1 درصد) و پیاز تازه (2 درصد) بهترين تاثير را بر مصرف خوراک، ضریب تبدیل و متابولیت HDL خون جوجههاي گوشتي در دوره رشد و کل دوره داشت (05/0>P).
واژگان کلیدی: پروفایل چربی خون- پیاز- جوجههای گوشتی- سیستم ایمنی- سیر- عملکرد

فهرست مطالب
عنوان صفحه
فصل اول مقدمه……………………….……………………………………………….……….1
فصل دوم بررسی منابع(مروری بر پژوهشهای انجام شده)………………………………………….5
اهمیت گوشت طیور در تغذیه انسان………………………………………………………………………………………………………………….6
2-1- آنتیبیوتیک ها در تغذیه طیور…………………………………………………………………………………………………………………6
2-1-1- اثرات درمانی استفاده از آنتیبیوتیک ها به عنوان افزودنیهای خوراکی…………………………………………..6
2-1-2- مکانیسم عمل آنتیبیوتیک ها…………………………………………………………………………………………………………….7
2-1-3- مقاومت آنتیبیوتیکی……………………………………………………………………………………………………………………………9
2-1-4- ممنوعیت آنتیبیوتیک های خوراکی…………………………………………………………………………………………………..9
2-1-5- جانشین آنتیبیوتیک های محرک رشد…………………………………………………………………………………………..10
2-2- پروبیوتیکها…………………………………………………………………………………………………………………………………………..10
2-3- پریبیوتیکها………………………………………………………………………………………………………………………………………..11
2-4-اسیدهای آلی و نمک های آن ها……………………………………………………………………………………………………………11
2-5- مواد معدنی و نمکهای آنها……………………………………………………………………………………………………………….12
2-6- گیاهان دارویی………………………………………………………………………………………………………………………………………..12
2-6-1- گیاهان دارویی در ایران……………………………………………………………………………………………………………………..14
سیر……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………16
وضعيت توليد محصول و جغرافياي توليد……………………………………………………………………………………………………….17
آمار تولید محصول در کشور ……………………………………………………………………………………………………………………………17
وضعيت صادرات در ايران ……………………………………………………………………………………………………………………………….17
وضعيت واردات ايران………………………………………………………………………………………………………………………………………..17
گونههای سیر ………………………………………………………………………………………………………………………………………………….20
ترکیبات شیمیایی سیر و اجزای سازندهی سیر………………………………………………………………………………………………20
خواص سیر و تاثیرات دارویی آن:………………………………………………………………………………………………………………….21
سیر و کاهش کلسترول ………………………………………………………………………………………………………………………………….21
سیر و کاهش فشار خون:……………………………………………………………………………………………………………………………… 22
نقش سیر در تصلب شرایین………………………………………………………………………………………………………………………….22
نقش سیر در عملکرد سیستم ایمنی………………………………………………………………………………………………………………23
فعالیت ضد ویروسی ………………………………………………………………………………………………………………………………………..23
فالیت ضد باکتریایی…………………………………………………………………………………………………………………………………………23
فعالیت ضد قارچی ………………………………………………………………………………………………………………………………………….23
فعالیت ضد انگلی …………………………………………………………………………………………………………………………………………..24
فعالیت آنتی اکسیدان سیر………………………………………………………………………………………………………………………………24
اثرات سیر بر روی آسیب کلیوی……………………………………………………………………………………………………………………..24
آلیسین و خواص آن………………………………………………………………………………………………………………………………………….26
انواع شکلهای سیر موجود در بازار و خواص آنها : ……………………………………………………………………………………….26
مطالعات اثرات سیر در طیور……………………………………………………………………………………………………………………….. 27
اثرات جانبی و سمیت ……………………………………………………………………………………………………………………………………..29
پیاز…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….30
پيازخام………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………30
مطالعه اثرات پیاز در حیوانات…………………………………………………………………………………………………………………………..34
جدول مربوط به ترکیبات شیمیایی موجود در سیر و پیاز تازه ……………………………………………………………………..35
فصل سوم مواد و روش ها……………………………………………………………………………..38
محل و زمان آزمایش………………………………………………………………………………………………………………………………………..39
آمادهسازی سالن …………………………………………………………………………………………………………………………………………….39
مشخصات جیرهها: …………………………………………………………………………………………………………………………………………..39
مدیریت پرورش ………………………………………………………………………………………………………………………………………………41
نور : ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….41
رطوبت: ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….41
تهویه: ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………41
دانخوری و آبخوری: ……………………………………………………………………………………………………………………………………..41
دما………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….42
برنامه واکسیناسیون………………………………………………………………………………………………………………………………………42
پرندگان و گروههای آزمایشی……………………………………………………………………………………………………………………..43
گروههای آزمایشی: ……………………………………………………………………………………………………………………………………..43
مدل آماري و تجزيه و تحليل داده‌ها ………………………………………………………………………………………………………….43
متغیرهای مورد بررسی در مورد عملکرد و روش اندازه گیری آنها…………………………………………………………….44
مصرف خوراک………………………………………………………………………………………………………………………………………………44
افزایش وزن هفتگی………………………………………………………………………………………………………………………………………45
ضریب تبدیل خوراکی…………………………………………………………………………………………………………………………………..45
درصد تلفات: ……………………………………………………………………………………………………………………………………………….45
وزن نهایی………………………………………………………………………………………………………………………………………………………46
بازده لاشه و تفكيك آن…………………………………………………………………………………………………………………………………46
اندازه گيري طول نسبي روده باريك ……………………………………………………………………………………………………………46
تعیین تیتر آنتی بادی نیوکاسل…………………………………………………………………………………………………………………….47
پروفایل چربی خون ………………………………………………………………………………………………………………………………………47
فصل چهارم نتايج………………………………………………………………………………………..49
4-1- اثر جيره هاي آزمايشي بر عملكرد:…………………………………………………………………………………………………….50
4-1-1- مصرف خوراك: ……………………………………………………………………………………………………………………………..50
4-1-2 – افزايش وزن روزانه: ……………………………………………………………………………………………………………………..50
4-1-3 – ضريب تبديل خوراک……………………………………………………………………………………………………………………51
4-2- وزن لاشه و اندامهای داخلی…………………………………………………………………………………………………………………51
4-3- تلفات در مراحل مختلف پرورش ………………………………………………………………………………………………………..52
4-4- وزن ارگانهای مربوط به سیستم ایمنی بدن ……………………………………………………………………………………….52
4-5- اثر جيرههاي آزمايشي بر پاسخ ایمنی همورال در مقابل بیماری نیوکاسل در جوجههای گوشتی…..52
4-6-پارامترهای خونی……………………………………………………………………………………………………………………………………..52
فصل پنجم بحث …………………………………………………………………………………………59
5-1- بحث مربوط به عملکرد………………………………………………………………………………………………………………………..60
5-1-1- مصرف خوراک…………………………………………………………………………………………………………………………………..60
5-1-2- افزایش وزن……………………………………………………………………………………………………………………………………….62
5-1-3- ضریب تبدیل…………………………………………………………………………………………………………………………………….63
5-1-4- بحث مربوط به سیر تازه بر عملکرد…………………………………………………………………………………………………..65
5-1-5- بحث مربوط به پیاز تازه بر روی عملکرد ………………………………………………………………………………………….65
5-1-6- بحث مربوط به اثرات متقابل سیر و پیاز تازه عملکرد……………………………………………………………………..66
5-2- بحث مربوط به متابولیت های خونی در روز 42 پرورش…………………………………………………………………….66
5-3- بحث مربوط به اثر جيرههاي آزمايشي بر پاسخ ایمنی هومورال در مقابل بیماری نیوکاسل و وزن اندام های ایمنی در جوجههای گوشتی……………………………………………………………………………………………………………………69
5-4- بحث مربوط به وزن نسبی لاشه و اندام های داخلی………………………………………………………………………….71
نتیجهگیری کلی…………………………………………………………………………………………..72
پيشنهادات: ………………………………………………………………………………………………73
منابع و مراجع. ……………………………………………………………………………………………74
فصل اول
مقدمه
مقدمه
با افزایش روز افزون جمعیت، نیاز به منابع غذایی روز به روز اهمیت بیشتری پیدا میکند. از منابع غذایی مورد نیاز انسان میتوان به گوشت سفید اشاره کرد که پرورش طیور جایگاه ویژهای را در این زمینه ایفا میکند. همچنین بر اساس طرحهای بیناللملی مصرف گوشت مرغ از 11 کیلوگرم در سال 2000 به 16 کیلوگرم به ازای هر نفر در سال 2020 خواهد رسید (روسیگرانت و همکاران، 1999). در مباني تغذيه نوين، مهمترین عامل برای رسیدن به حداکثر توان توليدي در حيوانات تك معدهاي، مديريت دستگاه گوارش از نظر رشد زمانبندي شده و همچنين تعديل جمعيت ميكروبي آن ميباشد. آنتیبیوتیکها از جمله افزودنیهایی هستند که برای بالا بردن بازده خوراک، عملکرد و ایمنی در طیور و دیگر حیوانات مزرعهی قابل استفاده میباشد و از بدو ورود به صنعت به طور چشمگیری در بین پرورشدهندگان علیالخصوص پرورش دهندگان طیور مورد توجه قرار گرفتند)گراسما و همکاران،1986). همان طور که از نام آنتیبیوتیک مشخص است بهبود عملکرد بواسطه تغذیه این مواد از طریق از بین بردن کل میکروارگانیسمهای دستگاه گوارش، اعم از مفید و مضر میباشد و بدین صورت تمام مواد مغذی خوراک در اختیار حیوان میزبان قرار میگیرد (کناربرگ و همکاران، 2002). با وجود تمام ویژگیهای مثبت آنتیبیوتیکها، طی چند دهه اخیر به علل مختلف، نگرانیهای زیادی برای تغذیه آنتیبیوتیکهای غیردرمانی به وجود آمده است. از مهمترین علل این نگرانیها ایجاد مقاومت باکتریهای بیماریزا به این آنتیبیوتیکها و ایجاد گونههای بیماریزای پایدار است (نجفی و ترکی،2010؛ گراشورن،2010). از دیگر علل ذکر شده انباشت باقیمانده های دارویی و ایجاد خطر برای سلامت انسان میباشد (ویل و همکاران،2004). این عوامل باعث ممنوعیت مصرف آنتیبیوتیکهای غیردرمانی در حیوانات من جمله طیور گوشتی از طرف اتحادیه اروپا و ایالات متحده در سطح وسیعی شده است (کاستانون،2007). اتحادیه اروپا در سال1999در طی یک تصمیم پیشگیرانه، استفاده از چهار آنتیبیوتیک خوراکی رایج (ویرجینامایسین، اسپیرامایسین، تایلوزین و زنیک باکتریسین)را ممنوع کرد(هوگبرت ،2003). اگر جایگزین مناسبی برای آنتیبیوتیکهای محرک رشد منظور نشود، به دلیل مشکلات ناشی از بیماریهای حاصله و در پی آن ناچاری در پی استفاده از آنتیبیوتیکهای درمانی، پرورش مطلوب طیور میسر نخواهد شد. در چنین وضعیتی تلاش برای یافتن جایگزینهاییکه بتواند رشد حیوانات را بهبود دهند و اثر جانبی مضری بر سلامت مصرفکننده نداشته باشند همچنان ادامه دارد(هاجاید و همکاران،2004). برای این منظور باید یک جایگزین طبیعی جهت بهبود رشد و تقویت سیستم ایمنی استفاده شود (هولدن و همکاران، 1998؛ گریالا، 2007). ازجمله این ترکیبات میتوان به پریبیوتیکها، پروبیوتیکها و برخی گیاهان داروئی مثل سیر و پیاز در جیره طیور اشاره کرد(رحمتزاد وهمکاران، 2009). نتایج تحقیقات حاکی از آن است که استفاده از گیاهان دارویی و مشتقات حاصل از آنها که تحت عنوان کلی مکملهای غذایی فیتوژنیک شناخته میشوند، منجر به بهبود راندمان تولید طیور گوشتی در اشکال بهبود مصرف خوراک، افزایش وزن، ضریب تبدیل غذایی، افزایش ماندگاری، بهبود وضعیت سلامتی و عملکرد دستگاه گوارش آنها گردیده و قابل مقایسه با آنتیبیوتیکها میباشند (گریگس و یعقوب،2005)، (ویندیش و همکاران،2007)، (گراشورن،2010)، (هاشمی و داودی،2010). از طرف دیگر مشتقات گیاهی با دارا بودن انواع مختلفی از مواد میتوانند در افزایش ترشحات هضمی و آنزیمی و در نهایت بهبود کارایی هضم دخیل باشند (الکاسیه، 2009 و2010)، (داهال و فاران،2011)و (الجاف،2011). جنبههای طبیعی و ایمن این گونه مواد به همراه قابلیت دسترسی و اقتصادی بودن مصرف آنها، انگیزههای اصلی استفاده از ترکیبات گیاهی در تغذیه دام و طیور میباشد(گراس و همکاران، 2007)، (ویندیچ و همکاران، 2007)، (غزالا و علی، 2008) و (گراشورن، 2010). در میان گیاهان داروئی سیر یکی از قدیمیترین گیاهان شناخته شده است که خاصیت ضد باکتریایی آن در سال 1858 توسط پاستور گزارش شد. همچنین اثرات سیر بر فراسنجههای خونی(صابری نجفی،1375) دستگاه تنفس(گروس و همکاران، 1998؛ قریشی ،1999) گوارش و کلیهها(گروس و همکاران، 1998) و اثرات ضد التهابی(ساس ،1997) آنتیاکسیدانی ( گلیگ ،1995) و مهار کننده رشد سلولهای سرطانی ( دوکی،1992) گزارش شده است. امروزه تاثیر سیر بر سیستم ایمنی و خواص آنتیبیوتیکی و ضد قارچی آن مورد توجه پرورش دهندگان صنعت طیور قرار گرفته است. بیشتر خواص ضد میکروبی سیر مربوط به آلیسین است که توسط آنزیم فسفوپیرودوکسالآلیناز تولید میگردد. اجونی ترکیب دیگری است که اثرات ضد قارچی مثل قارچهای آسپرژیلوس نایجر و کاندیدا آلبیکنز را دارد (یوشیدا ،1987). همچنین میزان عنصر سلنیوم در سیر که در عملکرد سیستم ایمنی اهمیت زیادی دارد، حدود 65 تا 70 درصد میباشد(اسکو ،2008). البته درصد سلنیوم این گیاه بستگی به محتوای این عنصر در خاک دارد. به طوری که گزارش شده است که این گیاه در موش اثرات ضد توموری دارد و پاسخ حساسیت تاخیری که شاخصی از ایمنی سلولی است را افزایش میدهد ولی بر سیستم ایمنی همورال و تیترآنتی SRBC بی تاثیر است (پاتیا ،2004). همچنین در تحقیق دیگری که در زمینه ایمنی همورال در جوجههای گوشتی انجام شده است، پودر سیر تاثیری بر آنتیبادی ضد نیوکاسل نشان نداده است(جعفری و همکاران ،2008) در مقابل در مطالعه دیگر افزایش میزان مصرف سیر در جیره جوجههای گوشتی موجب افزایش سطوح تیتر نیو کاسل و گامبورو گردیده است (حق و همکاران ،1999).
یکی دیگر از گیاهانی که در بهبود عملکرد، سیستم ایمنی و فراسنجههای خونی در بدن طیور موثر است پیاز است. پیاز با نام علمی آلیوم سپا، از تیره سوسنیان که با سیر هم خانواده است(شاته ،1998). پیاز دارای ترکیبات مختلف ازجمله پروستاگلاندینها، پکتین، آدنوزین، کوئرسیتین و ویتامینهای گروه B،C،E و اسید آمینههای ضروری است (مارتین و همکاران،2007). از مهمترین وفراوانترین ترکیب موجود در پیاز ، ترکیبات پلیفنولی هستند که دارای خاصیت آنتیاکسیدانی میباشند(مانچ و همکاران،2004). پیاز را به عنوان ضد عفونی کننده دستگاه گوارش، گیاهی محرک، مدر، اشتها آور، خلط آور، برای رفع سردرد، تب، اختلالات رودهای، بیماری وبا و همچنین از عصارهی خام آن در ضد عفونی نمودن و ترمیم زخم استفاده شده است (جکبوسکی،2003 ؛لانزودی، 2006). پیاز نقش مهمی در کاهش کلسترول خون، بهبود آنتیاکسیدان خون، ضدسرطان، ضدمیکروب، ضدهپاتیت وخنثیسازی فلزات سنگین و سمی ایفا میکند(لاوسون،1994). همچنین فلاونوئیدهای موجود در پیاز از قبیل، کوئرستین وکوئریسترین دارای خاصیت آنتی اکسیدانی و ضدسرطانی دارند (کرسون، 1987؛ ردی، 1993). ). تاکنون تحقیق مشابهی در مورد استفاده از سیر و پیاز تازه در جیره جوجههای گوشتی گزارش نشده و از آنجایی که این دو گیاه دارویی هم خانوادهند و دارای ترکیبات گوگردی یکسانی هستند(لانزوتی 2006) و از طرفی با توجه به محدودیتهای روز افزون استفاده از آنتیبیوتیکها در تغذیه طیور و لزوم استفاده از ترکیبات جایگزین مناسب؛ مطالعات اندکی که در مورد استفاده از گیاهان دارویی نظیر سیر و پیاز به شکل تازه در تغذیه طیور انجام شده و از آنجای که فرآوری گیاهان دارویی نظیر سیر و پیاز با گرما به شکل مستقیم (آون) یا غیر مستقیم (نور خورشید یا سایه) باعث کاهش ماده موثره آنها(ترکیبات گوگردار فرار نظیر آلیسین و فلاونوئیدها) میشود این آزمایش به منظور بررسی تاثیر سیر ویا پیاز تازه بر عملکرد، سیستم ایمنی و پروفایل چربی خون در جوجههای گوشتی طراحی و اجرا گردید.
فصل دوم
بررسی منابع (مروری بر پژوهشهای انجام شده)

اهمیت گوشت طیور در تغذیه انسان
گوشت مرغ، ارزانترین نوع گوشت در اکثر کشورها است و به همین دلیل در سبد غذایی اغلب خانوادهها وجود دارد. برتری در رقابت، بهبود راندمان زیاد تولید گوشت مرغ در دهههای اخیر به دلیل به کارگیری ایده های جدید توسط تولیدکنندگان بوده است. این در حالی است که روشها و فنون تولید دیگر محصولات گوشتی در دو دههی اخیر تحولات بسیار کمی داشته است. افرادی که به سلامتی خود اهمیت می دهند و تمایل به مصرف گوشت کمچربی با کلسترول پایین دارند، به مصرف گوشت طیور روی میآورند. عدم تضاد مصرف آن با عقاید مذهبی یا فرهنگی ملیتهای مختلف امتیاز بی نظیر این فرآورده گوشتی است (سالار معینی، 1382).
2-1-آنتیبیوتیکها در تغذیه طیور
2-1-1- اثرات درمانی استفاده از آنتیبیوتیک ها به عنوان افزودنیهای خوراکی
محرکهای رشد، مواد شیمیایی و بیولوژیکی هستند که با هدف بهبود رشد، بهبود مصرف خوراک و دستیابی به تولید و نتایج اقتصادی بهتر در این زمینه ، به خوراک حیوانات اهلی افزوده میشوند و مکانیسم عمل آنها متنوع است. اثر مثبت آنها، شام تحریک اشتها، بهبود تبدیل ضریب خوراک، تحریک سیستم ایمنی و افزایش زندهمانی و تنظیم میکروفلورای رودهایی میباشد(پریک و همکاران، 2009). به منظور دستیابی به بالاترین سطح سود اقتصادی امروزه در سیستمهای پیشرفتهی تولید طیور، طیور در سالنهای بسته و در گله های بزرگ و پر تراکم صورت میگیرد. که این امر باعث ایجاد تنش میگردد. این موضوع منجر به برهم زدن تعادل جمعیت میکروبی دستگاه گوارش و به طبع آن کاهش توان ساز و کارهای دفاعی بدن شده که پیامد نهایی آنها حساسیت در برابر بیماریها است. غالبا در چنین شرایطی افزودنیهای خوراکی و ضدمیکروبی همچون آنتیبیوتیکها به منظور حذف میکرواگانیسمهای زیان آور ، بهبود رشد و راندمان مصرف خوراک مورد استفاده قرار می گیرد(مسکروان و جک،1999).
تحقیقات و گزارشهای متعدد منتشره در صنعت پرورش طیور حاکی از آن است که به منظور کاهش تلفات, و افزایش عملکرد جوجههای استفاده از ترکیبات آنتیبیوتیکی متداول است. مولد افزودنی ضدباکتریایی مانند آنتیبیوتیکها طی سالیان درازی در تغذیه طیور به کار برده شدند که باعث بهبود و سودآوری در تولیدات طیور از طریق کنترل باکتریهای بیماریزا در موکوس رودهای آنها گردیده است. در نتیجه باعث بهبود افزایش وزن، بهبود ضریب تبدیل خوراک و یکنواختی آنها گردیده است. پیشینهی مخلوط کردن خوراکهای دامی محرکهای رشد همزمان با جداسازی، شناسایی و شناخت ویتامین B12 در سال 1948 بر میگردد.
تحقیقات انجام شده نشان داد که جیرههای مکمل شده با میسلیای خشک قارچی (به عنوان محرک رشد) ضد میکروبی بهتر از ویتامین B12 بوده است. همچنین نشان داده شده است که ترکیبات اصلی محرک رشد در میسلیای قارچی خاصیت ضد میکروبی داشت(ژونیک و وریک ،2003).
در سال 1950 آنتیبیوتیکها به عنوان مکملهای خوراکی در تغذیه دام و طیور مورد تایید قرار گرفتند (گیرسما و هلینگ ،1986). در مجموع 32 ترکیب ضدمیکروبی برای استفاده در خوراک طیور گوشتی در ایالت متحده تایید شدند. یازده ترکیب به عنوان محرک کننده رشد، پانزده ترکیب به عنوان درمان کوکسیدیوز و شش ترکیب برای مقاصد دیگر اعلام شدند. هفت عدد از این ترکیبات شامل باسیتراسین ، کارتتراسایکلین ، اریترومایسین، لینکومایسین، توباسین، اکسیتتراسایکلین و پنیسیلین در مداوای انسان نیز کاربرد دارند(مسیون و فدورکا،2002).
باسیتراسین، کارتتراسایکلین، اریترومایسین، لینکوماسین و پنیسیلین، تایروزین و ورجینامایسین تعدادی از آنتیبیوتیکهایی هستند که برای تسریع رشد در صنعت پرورش طیور بکار میروند. بایستراسین استفاده معمولتری در جیره های غذایی آغازین و رشد دارد و ورجینامایسین و سایر آنتیبیوتیک ها بیشتر در جیرهی رشد و پایانی بکار می روند(کاپمن و جانسون 2002).
با توجه به اثرات مثبت، آنتیبیوتیکها میتوانند به عنوان پیشگیری کننده، درمان کننده و افزایش دهنده عملکرد فارمهای حیوانی مورد استفاده قرار بگیرند(ریزو و همکاران 2008).
2-1-2- مکانیسم عمل آنتیبیوتیکها
آنتیبیوتیکها که در تغذیهی دام و طیور همراه با یک غذای دیگر به عنوان ناقل مخلوط میشوند و علاوه بر آنتیبیوتیک دارای مقدار ناچیز مواد مغذی و مواد موثر دیگر میباشند. سپس به صورت پیش مخلوط به بازار عرضه میشوند. محققان معتقدند که آنتیبیوتیک ها قادرند جمعیت میکروبی دستگاه گوارش را تغییر داده و این تغییر اثرات سودمندی بر فرایند هضم و استفاده از مواد مغذی موجود در جیره دارند. به نظر میرسد که مقداری از انرژی جیره در تخمیر میکروبی در طول دستگاه گوارش از دست میروند. اضافه نمودن آنتیبیوتیک به جیره فعالیت جمعیت میکروبی دستگاه گوارش را تحت تاثیر قرار داده و ممکن است مانع از دست رفتن مقداری از این انرژی توسط تخمیر میکروبی گردد(بورش و همکاران،1986). عمل آنتیبیوتیکها جلوگیری از رشد باکتری های پاتوژن و تحریک رشد بعضی از میکروبهای مفید روده است که تولید مواد لازم و مفید ویتامینها عوامل ناشناختهی رشد را انجام می دهند. بطور کلی آنتیبیوتیکها در سه حوزه فلور روده، جذب و متابولیسم آندوژن موثر واقع می شوند(میلز و همکاران 2006).
میکروفلور روده ، پنج وظیفهی عمده را به عهده دارند:
بر رشد میزبان اثر مستقیم دارد، احتیاجات غذایی میزبان را تحت تاثیر می دهند، مورفوژنز دستگاه گوارش را تغییر میدهند، بر محتویات دستگاه گوارش اثر کرده و تغییرات اساسی در ترکیب آنها پدید میآورند و نقش فعالی در پیشگیری از تشکیل کلنیهای میکروبی ایفا میکنند، اگر چه دیگر قسمتهای دستگاه گوارش نیز می توانند مکانهای خوبی برای تکثیر میکروبها باشند، ولی سکوم در مقایسه با دیگر قسمتهای دستگاه گوارش یک محیط پایدار برای کلیهی میکروارگانسیم ها را به وجود میآورند که نتیجهی آن بوجود آمدن یک جمعیت بزرگ میکروبی است. (میلز و همکاران،2006) گزارش کردند که مقداری از باکتریها در سکوم جوجههای گوشتی 1010 سلول بر گرم (وزن تر) می باشند، که تعداد باکتری های بیهوازی 108تا 109 سلول بر گرم تخمین زده می شود. میکروفلور دستگاه گوارش نقش مهمی در وضعیت سلامت حیوان میزبان بازی می کند. به طور کلی باکتری های رودهای یه 2 دسته بیماری زا و مفید تقسیم می شوند. بنابراین برای حفظ سلامتی حیوان میزبان بایستی سعی کرد که تعداد باکتری های مفید دستگاه گوارش افزایش یابد و در نتیجه از تکثیر باکتری های بیماری زا ممانعت گردد.
آنتیبیوتیکها به هیچ وجه فلور روده را از بین نمی برد بلکه انواع از میکروارگانیسمها را کم و بیش تحت تاثیر قرار می دهد. برای مثال با اضافه کردن آنتیبیوتیکها به جیره نسبت به جمعیت کلی فرمها به لاکتوباسیل ها و همچنین تعداد کلستریدیوم های گرم منفی ،ریکتزیاها و ویروسها را تغییر می دهند. آنتیبیوتیکها نه فقط برای انواع میکروبها موثر باشند بلکه ممکن است متابولیسم بدن را نیز تغییر دهند. به طور مثال ،کلروتتراسایکلین از عمل د آمیناسیون و دکربوکسیلاسیون اسیدهای آمینه جلوگیری کرده و تجزیهی کولین و گلوکز را کندتر می نماید. آنتیبیوتیکها ممکن است باعث مصرف بیشتر دان و آب در حیوانات شدند و از این طریق وزن بدن آنها را افزایش دهند. این مسئله در طیور گوشتی استفاده کننده از سیتراسین بعنوان مواد افزودنی استفاده می کنند مشاهده شده، بطوری که میزان مصرف خوراک تا حدود %27 افزایش یافته است. آنتیبیوتیک ها ممکن است جذب یا دسترسی به مواد ضروری برای رشد در حیوانات تسهیل کنند. این مسئله بخصوص در مورد ویرجینامایسین که جذب مواد غذایی از جمله روی، منگنز، فسفر و مس را در طیور تسهیل می کند، صدق میکند(میلز و همکاران 2006 ). یکی از مهمترین فرضیههایی که اغلب محققین نیز آن را از جنبههایی مورد تایید قرار داده اند، این است که آنتیبیوتیک ها به این دلیل رشد در حیوانات را افزایش می دهند که عفونتهای مخفی و پنهان را در آنان از بین میبرند. این موضوع به ویژه در مورد طیور اهمیت فراوانی برخوردار است زیرا که جوجهها به خصوص در چند روز اول زندگی نسبت با انواع عفونت ها شدید حساس بوده و به دلیل ابتلا به عفونت دچار کاهش وزن، از دست دادن آب و لاغری مفرط شده و بدین ترتیب ضایعات اقتصادی جبران ناپذیری ایجاد میگردد(ایسین و دسامر، 1995).
2-1-3- مقاومت آنتیبیوتیکی
ظهور مقاومت میکروبی ریشه در استفاده از آنتیبیوتیکهای محرک رشد در حیوانات و به دنبال آن انتقال ژنها و باکتریهای مقاوم در میان حیوانات، فراورده های حیوانی و محیط دارد (مسیون و فدورکا،2002).
ژنها خارج کروموزونی بخاطر پدیده مقاومت (ضد میکروبی که باعث ظهور مقاومت نسبت به بقیهی آنتی میکروبیال های همسان می شوند) شناخته شده اند. این ژن های مقاوم با عناصر DNA خارج کروموزونی به نام پلاسمید در ارتباط هستند. از دیگر عناصر متحرک DNA می توان به Integrons و Transposonدر پلاسمید اشاره کرد. این عناصر متحرک DNA ، معینههای ژنی را برای مکانیسم مقاومت آنتیبیوتیکی انتقال میدهند و ممکن است منجر به انتشار سریع ژنهای مقاوم در میان باکتری های مختلف شوند. ظهور باکتری هایی که نسبت به چند آنتیبیوتیک مختلف مقاومت دارند، نیاز به آنتیبیوتیک های جدید یا به روز رسانی آنتی بیوتیک های قوی تر را افزایش می دهند(تولیسون و ملیر، 2000).
این مقاومتها ممکن است در اثر کاهش نفوذ پذیری غشاء دفع فعال ترکیبات ضد میکروبی، تغییر در جایگاه اتصال، تغییر در رسپتورهای غشاء تولید بیش از حد آنزیمهای هدف، تداخل راههای متابولیکی دیگر، موتاسیون و انتقالات ژنی بوجود آیند (موهان تاکار و همکاران، 2004). گزارش کردند که آنتروکوکوسی جدا شده از فضولات جمعآوری شده در فارمهای گوشتی و تخمگذار در برابر سیلین، کلیندامایسین، اریترومایسیت ، استرپتومایسین ، تتراسایکلین و تایلوزین مقاوم هستند.
2-1-4- ممنوعیت آنتیبیوتیکهای خوراکی
مواد ضدباکتری به میزان چشمگیری در دامپروری بکار می روند و خطرات بسیار زیادی برای سلامت انسان ها ایجاد میکنند(ویت،2000). استفاده بی رویه از آنتیبیوتیک ها به عنوان افزودنیهای خوراکی ممکن است منجر به افزایش شمار باکتریهای مقاوم آنتیبیوتیک شود و سرانجام درمان بیماری های عفونی در انسان را به خطر می اندازد(گریسما و هلینگ 1986). کشور های زیادی به دلیل نگرانی از این مشکل استفاده از ترکیبات آنتی بیوتیکی را در خوراک های حیوانات ممنوع کردهاند تا گسترش این مقاومت را کند سازد. کشور سوئد در سال 1986 استفاده از محرک های آنتی بیوتیک را ممنوع کرد. آرستروپ و جانسن (2002) گزارش کردند که بعد از ممنوعیت استفاده از آووپارسین در جوجههای گوشتی مقاومت گلیکوپپتیدی انتروکوکوس فیسیوم از 2/72 درصد در سال 1995 بع 8/5 در سال 2000 کاهش یافته است.
2-1-5- جانشین آنتی بیوتیک های محرک رشد
به دنبال منع استفاده از آنتیبیوتیکها به عنوان محرک های رشد در تغذیهی طیور ، مطالعات بسیاری به منظور یافتن جایگزین (یعنی سایر مواد طبیعی که میتواند اثر مثبت بر رشد و تبدیل خوراک جوجهها داشته باشد) مورد توجه قرار گرفته اند. امروزه چندین گروه از این افزودنیها و بیشتر از همه پروبیوتیکها، پریبیوتیک ها ، آنزیمها ، اسیدهای آلی، آنتیاکسیدان و افزودنیهای فتوژیک مورد استفاده قرار می گیرند(پریک 2009). هضم ایلئومی بوسیلهی آنزیمهای با منشا گیاهی بهبود میابد. اسیدها رشد فلور میکروبی را کنترل میکنند. پربوتیکها تعدادی اثری انتخابی روی میکروفلور روده تحمیل میکنند. پروبیوتیکها باعث بهبود جمعیت میکروبی دستگاه گوارش میشوند و استفاده از گیاهان دارویی و روغن های ناشی از آنها ، ممکن است با فعالیتهای ضدمیکروبی بر ضدباکتریها و پارازیتهای موجود در دستگاه گوارش در ارتباط باشد(موهان تاکار،2004).
2-2- پروبیوتیکها
پروبیوتیکها میکروارگانیسمها یا گروه منحصر به فردی از میکروارگانیسمهای هستند که به واسطهی ویژگی های میکروفلورای رودهای دارای اثرات مطلوب هستند(فلور،1989). گونه های خاصی از باکتریها، قارچها متعلق به گروه پروبوتیکها هستند. پرویوتیکهای موجود می توانند به گونه های کلونیزه (لاکتو باسیلوسsp ، انتروکوکوس sp و استرپتوکوکوس sp) و گونههای آزاد و غیره کلونیزه (باسیلوز و ساکارومیسز سرویزیا) طبقهبندی میشود(زکیک و همکاران، 2006). پروبوتیک شرایطی را در روده ایجاد می کنند که توسعهی باکتری های پاتوژن مفید را تقویت و توسعه سایر باکتری های پاتوژن را مهار میکنند (لین و همکاران 1998). پروبوتیکها عمل سیستم ایمنی را بهبود می دهند(پریس و همکاران، 2009). اثرات معنیدار بر ویژگیهای میکروفلورای روده نشان میدهند (بانگ و همکاران 2009). این اثرات منجر به رشد جوجههای گوشتی و بهبود ضریب تبدیل خوراک و کاهش تلفات میشود(پریس و همکاران، 2009).
2-3- پریبیوتیکها
پریبیوتیکها به عنوان اجرای ترکیبی غیر قابل هضم خوراک تعریف می شوند که از طریق رشد انتخابی و یا فعالسازی تعدادی معینی از سویه های باکتری در روده اثرات مثبتی بر حیوانات میزبان دارند(گیبسون و روبرفروید،1995). فروکتوالیگوساکاریدها FOS گلوکوالیگوساکاریدها، مانانالیگوساکاریدها MOS از مهمترین پریبیوتکها میباشند که توسط حیوان غیر قابل هضم بوده و عموما دست نخورده به قسمتهای پایین دستگاه گوارش منتقل می شوند و در آنجا به باکتریهای بیماریزا متصل میشوند و از چسبیدن این باکتری ها به دیواره روده جلوگیری می کنند. بنابراین باکتری های بیماری زا بدون اثرات مضر از بدن حیوانات خارج می شوند. مزیت آن ها در مقایسه با پروبیوتیکها این است که آنها رشد باکتریهای مفید ارگانیسم میزبان را تحریک کرده و با تمام شرایط محیطی سازگاری مییابند(یانگ و همکاران،2009).
2-4-اسیدهای آلی و نمکهای آنها
مدت مدیدی هست که اسیدهای آلی در شکلها و ترکیبات مختلف در تغذیهی طیور استفاده میشوند. اسیدهای آلی PH خوراک را کاهش داده و به عنوان عوامل نگه دارنده عمل کرده و از آلودگی میکروبی و میکروبیولوژیکی غذاها جلوگیری می کنند و این اثرات در دستگاه گوارش طیور نیز دیده میشود (فریتاگ و همکاران،1999). در نتیجه باعث بهبود مصرف خوراکها ، ضریب تبدیل خوراک و افزایش وزن می شوند. اسیدهای آلی می توانند متابولیزه شوند و به عنوان منبعی از انرژی مصرف شوند. آنها با جلوگیری از رشد باکتریهایی همچون کمپیلوباکتری و سالمونلا باعث افزایش سلامت و کیفیت گوشت و تخم مرغ می شوند(ریک، 2003). اسیدهای آلی تولید ترکیبات سمی توسط باکتریها را کاهش می دهند و یک تغییر در مورفولوژی دیوارهی روده ایجاد کرده و تشکیل کلنیهای بیماریزا را در روی دیوارهی روده کاهش می دهند، بنابراین این مانع از آسیب رسیدن به سلولهای مخاط میگردند(کریم زاده و محمد زاده 1389).
2-5- مواد معدنی و نمکهای آنها
مواد معدنی پرمصرف ، قسمتهای اساسی فرایندهای متابولیکی هستند که در بدن اتفاق می افتند. اگر آنها در مقادیری بیش از حد نیاز اصلی مورد استفاده قرار گیرند، میتوانند باعث بهبود سلامتی و رشد جوجههای گوشتی و بوقلمونها میشوند. سولفات مس پنج ظرفیتی یا کلرید مس سه یا چهار ظرفیتی، اغلب در مقادیری بالاتر از حد نیاز به عنوان محرک رشد در جوجههای گوشتی و بوقلمونها استفاده میشوند. همچنین گزارش شده است که افزودن نمکها روی و سلنیوم به جیره باعث افزایش عملکرد و بهبود پاسخ ایمنی خواهند بود(چاوراچ و همکاران 2004).
2-6- گیاهان دارویی
قدمت مطالعه بر روی عصارههای گیاهی به 2000 سال پیش بر میگردد. بعد از قرن 13 میلادی تولید روغن های ضروری توسط شیمی دانان شروع شد و اثرات آنها در دارونامهها تشریح گردید. البته موارد استعمال آن در قرن 14 تنها به لندن بود و پس از آن در تمام اروپا انتشار یافت (بورت و ریندیس 2003). در سال 1881 دلا کرویکس اولین آزمایش را مورد خاصیت ضدمیکروبی عصارههای گیاهی انجام داد و پس از آن استفاده از روغنهای گیاهی در غذاها معمول گشت. در سال 1945 و با توسعهی خاصیت غذاهای دارویی و پیدایش آنتیبیوتیک با استفاده از مخمر باکتریایی نوعی بی علاقگی در تحقیقات گیاهان دارویی ظهور پیدا کرد و استفاده از عصاره های گیاهی به عنوان عوامل ضد میکروبی تا حدودی به فراموشی سپرده شد. در سال 1990 به دنبال ممنوعیت استفاده از یکسری از آنتیبیوتیکهای محرک شده رشد، افزایش تمایلات عمومی به مصرف فرآوردههای گیاهی، عصارههای گیاهی دوباره به عنوان جایگزینهای آنتیبیوتیکها ظهور یافتند (ریزو و همکاران 2008).
فعالیتهای ضد میکروبی ، یکی از خصوصیات ذاتی عصارههای گیاهی میباشند و چندین مصالعه روی آن فعالیتهای ضدویروسی ، قارچی و ضدباکتریایی در رابطه با آن صورت گرفته است. گیاهان دارویی و روغن های آنها مدت زمان طولانی است که در محصولات غذایی و عطری ، بسته به خواص دارویی مختلف آنها مورد استفاده قرار می گیرند. در مورد حیوانات اهلی و سیستم های پرورشی ، در گذشته ، متابولیتهای گیاهی به صورت عام و به عنوان فاکتورهای ضدمیکروبی مورد استفاده قرار گرفته اند. ممنوعیت و محرومیتهای اخیر استفاده از آنتیبیوتیکهای محرک رشد در حیوانات، علاقه به متابولیتهای فعال زیستی با منشا گیاهی را افزایش داده است.
ترکیبات موجود در روغنهای ضروری گیاهی، از متابولیتهای ثانویه به شمار می روند. به این معنا که هیچ نقشی در چرخهی حیاتی گیاه ایفا نمی کنند، ولی نقش مهمی در مقابله با شرایط محیطی از قبیل محافظت از گیاه در برابر با پاتوژن ها ، جذب ارگانیسم های ضرورری برای گیاه و همچنین حفاظت در برابر تهدید های محیطی بازی می کنند. ترکیب ها و غلظت متابولیت های ژانویه در گیاهان می تواند به گونهی گیاه، تغییرات آب و هوایی در طول پرورش گیاه ، خواستگاه گیاه، زمان برداشت، تیپ گیاه (خشک یا تازه )(تاکار 2003 ، آکامویک و بروک 2005) و همچنین روشهای عصارهگیری، ذخیره و دورهی نگهداری آن (جانسن و همکاران 1987) بستگی داشته باشد.
اثرات مثبت عصاره های گیاهی بر روی عملکرد حیوانات به ترکیب فعال و متابولیت های ژانویهی گیاهی بستگی دارد. ترکیبات فعال ، ترکیبات شیمیایی هستند که در تمام گیاه و یا قسمتی از آن وجود دارد و باعث اثرات درمانی در گیاهان دارویی می شوند. اگر چه گیاهان دارویی دارای هزاران متابولیت هستند ولی تنها ترکیات اصلی آنها (که دارای غلظت های زیادی هستند) جدا شده و مورد مطالعه قرار گرفته است.
اگرچه ترکیبات غعال مسئول اثرات اصلی بر روی عملکرد در حیوانات شناخته شده است ولی مطالعات نشان می دهند که این اثرات می توانند ناشی از یک نوع سینرژیسم در بین متابولیت های اولیه و ثانویهی گیاه باشند. بدین منظور که متابولیت های ثانویه اثرات متابولیتهای اولیه را افزایش می دهند.(کمال ،2000).
زمانی که متابولیت های فعال توسط حیوانات مورد استفاده قرار می گیرند توسط سلول های مخاطی روده جذب و به سرعت توسط بدن متابولیزه می شوند. ترکیبات حاصل از متابولیسم به ترکیبات قطبی تبدیل و با اتصال با گلوکورونات در ادرار دفع می گردد. با توجه سرعت متابولیزه شدن ترکیبات و نیمه عمر آنها ، خطر تجمع شان در بدن به حداقل رسیده است(کوهلرت2000). تاکید شده است که بیشتر متابولیت های ثانویه گیاهی فلاوونوئید و گلوکوزینولات ها فعالیت های ضد باکتریایی و آنتی اکسیدان دارند. فعال سازی ماکروفاژها نخستسن گام توسط این محصولات گیاهی برای بهبود پاسخهای ایمنی است (ایسن و دسامر 1995). بعضی از منابع ادعا می کنند که افزودنی های خوراکی با منشا گیاهی %10 کل بازار افزودنیهای خوراکی را به خود اختصاص داده است. (ویندیچ و همکاران ، میلز و همکاران 2006) در آزمایشی هنگام مقایسه افزودنی های خوراکی گیاهی آنتیبیوتیک و اسیدهای آلی اثرات مشابهی مانند کاهش تعداد کلونی ها باکتریایی ، محصولات تخمیری کمتر (آمونیوم و آمین های بیوژیک ) فعالیت کمتر سیستم لنفاوی روده و هضم بیشتر مواد غذایی پیش از رسیدن به سکوم ها برای آنها مشاهده کرده اند که در نهایت نشان دهندهی تعامل کلی بهتر در روده بود.
2-6-1- گیاهان دارویی در ایران
ایران یکی از هفت کشور آسیایی است که بیشترین گیاهان دارویی را دارد و در هر سه دهه گذشته شاهد روند روبه رشد استفاده از این داروهای گیاهی و احیای طب سنتی هستیم.
بر اساس آمار وجود در کشورمان نیز 130 نوع داروی گیاهی وجود دارد. جایگاه گیاهان دارویی از یک سال پیش در کشور ما به تحولات علمی- تخصصی نظام مندتر شده است. تشکیل ستاد گیاهان دارویی و طب ایرانی تاسیس دانشکده ی طب سنتی ، ایجاد درمانگاه ها و مراکز تحقیقات و آموزش تخصصی گروهی از پزشکان داروسازان نمادی از تحول و نظام مندی نسبت به جایگاه طب سنتی ایران و درمان داروی گیاهی است. امروزه تخمین زده می شود که 75هزار گیاه دارویی در سراسر جهان وجود داشته باشد و تاکنون 5000 داروی گیاهی توسط صنایع دارویی جهان ساخته و به بازار عرضه می شود. این بخش از منابع طبیعی قدمتی هم پای بشر دارد و یکی از مهمترین منابع تامین غذایی و دارویی بشر در طول نسل ها بوده است. طبق براورد ها در حال حاضر 750 هزار گیاه گل دار یا دانه دار در زمین یافت می شود و تا کنون 200 هزار گیاه در جهان شناسایی شده است.
قارهی آمریکا با دارا بودن 138 هزار نوع گونهی گیاهی از جمله منابع غنی گیاهان در جهان است و این در حالی است که قارهی آسیا دارای123 هزار نوع گونهی گیاهی است.در بین کشورهای آسیایی بیشترین تعداد و تنوع گیاهان متعلق به کشور چین ، اندونزی ، هند ، برمه ، تایلند ، مالزی و ایران است.
در حال حاضر استفاده از گیاهان دارویی در موارد مختلف همچون طب کنونی ، طب سنتی یا طب مزاجی یا طب اخلاطی کاربرد دارد.
در ایران نیز گیاهان دارویی متنوعی وجود دارد که به اعتقاد بسیاری از پزشکان و کارشناسان علوم گیاهی می توان از آن ها در چرخهی درمان استفاده کرد و برای مثال گران ترین گیاه جهان یعنی زعفران در ایران می روید.(قاسمی 1387).
گیاهان دارویی رستنیهایی با تاریخچهی قابل توجه و ممتاز هستند. علاوه بر قدمت، گستره نفوذ این گیاهان در تاریخ ادیان و ملت ها بسیار شایان توجه است بطوری که در جای جای حوادث مهم تاریخی، سیاسی، اجتماعی و دینی، این گیاهان قرین توجه بوده و یا منجر به بروز حوادث مهمی شدند. در بوندهشن (دایرة المعارف زرتشتی ها ) به اسامی فرشتگان اداره کنندهی روز های یک ماه اشاره شده است که با نام گیاهان دارویی انطباق دارند، زعفران و نسترن از جمله آن هستند. سورهی دهم آیات پنجم تا ششم میخوانیم(رنگ بوی کافور است). در تاریخ اسلام نام یهود بنی قریضه با حوادث مهم صدر اسلام قرین است. در زبان عربی یکی از نام های درخت اقاقیا قریظه است. بنی قریظه نام صایفه ای یهود بوده که در ابتدا به شغل دباغی اشتغال داشته اند و از این گیاه فرا روی پوست استفاده می کنند. تانن ها گروهی از مواد موثر هستند که در رسوب پروتئین نقش دارند و این اثر باعث خاصیت میکروب کشی ضد خونریزی و انقباض بافت های مختلف می شوندو بنا براین این تانن رسوب دادن پروتئین پوست در دباغی مورد استفاده قرار می گرفته است. از دیگر گیاهان دارویی سس است که در زبان عطاران و منابع طب سنتی به افتیمون معروف است که نام اخیر از صفت گونه ای در نام علمی آن گرفته شده است. از خواص درمانی این گیاه در درمان بیماریهای دماغی استفاده می شود. علاوه بر منابع طبی در متون ادبی هم از این گیاه نام برده شده است.با جستجو و دقت در منابع دینی ،تاریخی و ادبی ،اسامی گیاهان دارویی وجه تسمه و حوادث مرتبط با این گیاهان به وفور به چشم می خورد. در سال 1990 و به دنبال ممنوعیت استفاده از یک سری از آنتی بیوتیک های محرک رشد، و افزایش تمایلات عمومی به مصرف فراوره های گیاهی گیاهان دارویی دوباره به عنوان یک جاگزین به جای آنتی بیوتیک ها ظهور یافتند.(ریزو و همکاران 2008). از جمله این گیاهان دارویی میتوان به سیر و پیاز تازه اشاره کرد.
سیر
نام علمی گياه شناسي:   Allium sativum
 سیر با نام علمی (Allium sativum) گیاهی است از راسته مارچوبه‌ای‌ها (Asparagales) از تیره پیازها (Alliaceae) و سرده سیرها (Allium).
طبقه‌بندی علمی
 فرمانرو: گیاهان         (رتبه‌بندی‌نشده): نهان‌دانگان (رتبه‌بندی‌نشده): تک‌لپه‌ای‌ها           
 راسته: مارچوبه‌ای‌ها  تیره: پیازها                              زیرتیره :Allioideae
 تبار :Allieae                         سررده: سیرها گونه :A. sativum        
نام دوجمله‌ای  Allium sativum:
گياه شناسي 
سير گياهي است علفي و دائمي كه ساقه آن تا ارتفاع ۴۰ سانتيمتر نيز مي رسد . قسمت زير زميني آن متورم و مركب از ۵ تا ۱۲ قطعه و محصور در غشاهاي نازك و ظريف برنگ خاكستري مايل به سفيد مي باشد . برگهاي آن باريك و نواري شكل، برنگ سب تيره و گلهاي آن كوچك و صورتي رنگ كه بصورت يك چتر در انتهاي ساقه ظاهر مي شود .
نامهاي متداول : فارسي: سير، عربي: ثوم، ترياق الفقراء، ترکی:سارم ساخ، انگليسي :garlic



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه

پاسخ دهید