بسم الله الرحمن الرحیم
دانشکده کشاورزي
بخش گياهپزشکي
پايان نامه تحصيلي براي دريافت درجه کارشناسي ارشد رشته گياهپزشکي گرايش حشره شناسي
بررسی روش های مختلف عصاره گیری از مراحل مختلف رشدی میوه و برگ درخت زیتون تلخ Melia azedarach Linnaeus در کارایی این ترکیبات روی شته سیاه باقلا Aphis fabae Scopoli
مؤلف :
مهسا خبیر
استاد راهنما :
آقای دکتر کمال احمدی
استاد مشاور :
آقای دکتر محمد شجاع الدینی
دی ماه ۱۳۹۳
اين پايان نامه به عنوان يکي از شرايط احراز درجه کارشناسي ارشد به
بخش مهندسي گياهپزشکي
دانشکده کشاورزي
دانشگاه شهيد باهنر کرمان
تسليم شده است و هيچگونه مدرکي به عنوان فراغت از تحصيل دوره مزبور شناخته نمي شود.
دانشجو: مهسا خبیر
استاد راهنما: آقای دکتر کمال احمدي
استاد مشاور: آقای دکتر محمد شجاع الدینی
داور ۱ : آقای دکتر اصغر شیروانی
داور ۲ : آقای دکتر شهرام پورسیدی
نماينده تحصيلات تکميلي دانشکده در جلسه دفاع: آقای دکتر محمدجواد آروین
معاون آموزشي و پژوهشي دانشکده: آقای دکتر مجید رحیم پور
حق چاپ محفوظ و مخصوص به دانشگاه شهيد باهنر کرمان است.
تقدیم به
این پایان نامه را ضمن تشکر و سپاس بیکران و در کمال افتخار و امتنان تقدیم می نمایم به:
* به خدایی که جهان، انسان، عقل، علم و معرفت را آفرید.
* محضر ساحت مقدس امام رضا (ع) و امام عصر (عج).
* به استاد ارجمندم جناب آقای دکتر احمدی که یقینا بدون راهنمایی های ایشان، اجرا و تدوین این پایان نامه بسیار مشکل بود.
* محضر ارزشمند پدر و مادر عزيزم به خاطر تلاش های محبت آمیزی که در دوران زندگی ام انجام داده اند و با مهربانی چگونه زیستن را به من آموخته اند.
* به دو برادرم که همواره در طول تحصیل، تکیه گاه من در مواجهه با مشکلات بوده و وجودشان مایه دلگرمی من است.
* به استادان فرزانه و فرهیخته ای که در راه کسب علم و معرفت مرا یاری نمودند.
* به آنان که نفس خیرشان و دعای روح پرورشان بدرقه راهم بود.
الها به من کمک کن تا بتوانم ادای دين کنم و به خواسته ی آنان جامه عمل بپوشانم .
پروردگارا حسن عاقبت، سلامت و سعادت را برای آنان مقدر نما .
خدایا توفیق خدمتی سرشار از شور و نشاط و همراه و همسو با علم و دانش و پژوهش جهت رشد و شکوفایی ایران کهنسال عنایت بفرما.
تشکر و قدردانی
ضمن سپاس و ستایش به درگاه ایزد منان که به من توانایی داد تا با استعانت از او بتوانم این پژوهش را انجام دهم، بر خود لازم می بینم که از دلگرمی و تشویق خانواده، اساتید و دوستان که در نگارش این مجموعه مرا یاری نمودند، قدردانی نمایم:
سپاس بیکران بر همدلی، همراهی و همگامی پدر و مادر دلسوز و مهربانم که سجده ایثارشان گل محبت را در وجودم پروراند و دامان گهربارشان لحظه های مهربانی را به من آموخت و دو برادرم به پاس عاطفه سرشار و گرمای امیدبخش وجودشان که در این سردترین روزگاران بهترین پشتیبان است.
با تشکر و سپاسگزاری از زحمات بی دریغ استاد بزرگوارم، جناب آقای دکتر کمال احمدی که با راهنمایی های عالمانه و بجایشان، سکاندار شایسته ای در هدایت این پایان نامه بوده اند. به پاس آنچه در مدت تحصیل به نام علم و اخلاق از ایشان آموختم، تا همیشه قدردان ایشان خواهم بود و تا همیشه افتخار شاگردی ایشان را به همراه خواهم داشت.
از استاد گرانقدر جناب آقای دکتر محمد شجاع الدینی به پاس مشاورت و بازبینی پایان نامه قدردانی می نمایم. همچنین مراتب سپاسگزاری خود را به محضر اساتید محترم و گرانقدر ناظر پایان نامه، جناب آقای دکتر اصغر شیروانی و جناب آقای دکتر شهرام پورسیدی تقدیم می دارم که بار دیگر این توفیق را یافتم تا از نظرات ارزنده و راهنمایی های عالمانه این بزرگواران بهره مند گردم. از اساتید گرامی جناب آقای دکتر شهروز کاظمی و سرکار خانم دکتر مهدیه اسدی به پاس همکاری و همیاری ارزشمند ایشان در طی اجرای بخشی از این تحقیق تشکر می نمایم. از اساتید دوران تحصیلم که علاوه برآموزش علم، منش زندگی و مسیر بهتر زیستن را به من آموخته اند و زحماتی بر من روا داشتند که نامشان و یادشان همیشه در ذهن من خواهد بود، کمال تشکر را دارم و برای ایشان سلامتی، سعادت وتوفیق روز افزون از خداوند متعال خواستارم.
در خاتمه از دوستان خوبم خانم ها فاطمه شفیعی، آرزو امینی زاده، مهسا قره گزلی، مینا خدایاری، الهام سالاری، نوشین رضوی، فاطمه حسنی و دیگر دوستانم که مرا در انجام این تحقیق یاری نمودند، تشکر می نمایم.
چکیده
با توجه به جمعيت رو به رشد جهان، كمبود منابع غذايي و نياز به تأمين غذا، حفظ توليدات كشاورزي از نابودي در اثر خسارات آفات و بيماري ها بيش از پيش ضروري به نظر مي رسد.کشاورزان براي مبارزه با عوامل زنده كاهش توليد محصول، ناچارند به انواع مواد شيميايي آفتکش روي آورند. اين سموم نه تنها روي سطح محصولات، بلكه به داخل بافت نیز نفوذ كرده و در آن ها باقي مي مانند. با توجه به کم خطر بودن حشره کش های گیاهی برای انسان و محیط زیست و همچنین توانمندی این ترکیبات در کنترل طیف وسیعی از آفات، لازم است که استفاده از این ترکیبات در قالب برنامه های کنترل تلفیقی مورد توجه قرار گیرد. در این پژوهش، اثرات حشره کشی عصاره های تهیه شده از گل، مراحل مختلف رشدی میوه و برگ زیتون تلخ با حلال های متفاوت قطبی، حد واسط و یا غیر قطبی و همچنین روش های نوین عصاره گیری از گیاهان، بر روی شته سیاه باقلا بررسی شد. همچنین اثرات زیر کشندگی برخی از این عصاره ها نیز بر روی شته مذکور، مورد مطالعه قرار گرفت. نتایج نشان داد که روش های عصاره گیری مؤثر بوده و عصاره های حاصله قدرت حشره کشی مناسبی داشته و قابلیت بالایی در کنترل شته سیاه باقلا داشته اند. نتایج بیانگر آنست که در بین عصاره های گیاهی مورد آزمایش، بیشترین اثر حشره کشی مربوط به عصاره های اتانولی و متانولی (سه مرحله میوه رسیده، برگ و گل) می باشد. به علاوه در تیمارهای مربوط به عصاره های گیاهی، همواره در پوره های 2-1 روزه، درصد تلفات بالاتری نسبت به پوره های 4-3 روزه ایجاد شد. مقایسه نتایج حشره کشی روش های متفاوت عصاره گیری نشان می دهد که عصاره های استخراج شده به کمک امواج فراصوت، نسبت به دو روش عصاره گیری معمولی و عصاره گیری با کمک امواج مایکروویو، تأثیر بیشتری داشته اند. براساس نتایج حاصل از آزمایشات زیرکشندگی، عصاره آبی میوه رسیده زیتون تلخ استخراج شده با کمک امواج مایکروویو در مدت زمان 30 ثانیه، روی میزان پوره زایی ماده های بالغ شته سیاه باقلا، تأثیر منفی داشته است. می توان امیدوار بود که با انجام آزمایشات تکمیلی، از این ترکیبات گیاهی و روش های نوین عصاره گیری، در مدیریت تلفیقی آفات استفاده شود.
کلمات کلیدی: حشره کش های گیاهی، زیتون تلخ، شته سیاه باقلا، عصاره گیری به کمک امواج مایکروویو، عصاره گیری به کمک امواج فراصوت، اثرات زیر کشندگی.
فهرست مطالب
عنوان ………………………………………………………………………………………………………….. صفحه
فصل اول: مقدمه و اهداف پژوهش1
1-1-معرفی آفت2
1-1-1- رده ‌بندی شته سیاه باقلا2
1-1-2- معرفی عمومی شته سیاه باقلا2
1-1-3- خسارت شته سیاه باقلا3
1-2- معرفی گیاه میزبان4
1-3- مشکلات آفت‌کش های شیمیایی و علل جایگزینی آن ‌ها با عصاره ‌های گیاهی5
1-4- معرفی ترکیبات گیاهی مورد آزمایش7
1-4-1- خصوصیات گیاه زیتون تلخ7
1-4-2- خواص دارویی و درمانی گیاه زیتون تلخ9
1-5- معرفی روش ‌های نوین عصاره گیری از ترکیبات گیاهی10
1-5-1- عصاره‌گیری به روش استفاده از امواج مایکروویو10
1-5-2- عصاره‌گیری به روش استفاده از امواج فراصوت11
1-6- اهداف پژوهش13
فصل دوم: مروری بر منابع و بررسی مطالعات انجام شده14
2-1- بررسی اثرات متفاوت عصاره گیاه زیتون تلخ روی حشرات15
2-2- بررسی اثرات حلال های مختلف روی حشرات17
2-3- استخراج از گیاهان به کمک روش های نوین استخراج18
فصل سوم: مواد و روش ها19
3-1-کشت گیاه میزبان20
3-2- پرورش حشرات21
3-3- تهیه نمونه ‌های گیاهی24
3-4- تهیه عصاره ‌های گیاهی به روش عصاره‌گیری معمولی (سنتی)24
3-5- تهیه عصاره‌ های گیاهی به روش عصاره‌گیری با امواج مایکروویو25
3-6- تهیه عصاره ‌های گیاهی به روش عصاره‌گیری با امواج فراصوت26
3-7- آزمایشات زیست سنجی27
3-7-1- بررسی اثر حشره کشی عصاره ‌های گیاهی استحصال شده با روش های عصاره‌گیری مختلف روی پوره‌ های یک یا دو روزه و سه یا چهار روزه شته سیاه باقلا27
3-7-2- بررسی تأثیر زیر کشندگی روش های مختلف عصاره‌گیری از گل و میوه رسیده زیتون تلخ روی میزان پوره‌ زایی ماده‌ های بالغ شته سیاه باقلا29
3-8- تجزیه و تحلیل داده‌ ها29
فصل چهارم‌: نتایج30
4-1- بررسی اثر مسمومیت حاد عصاره های استخراج شده از گل، مراحل مختلف رشدی میوه و برگ زیتون تلخ، به روش استخراج معمولی (سنتی)، روی پوره ‌های یک یا دو روزه و سه یا چهار روزه شته سیاه باقلا31
4-1-1- بررسی اثرات حشره‌کشی عصاره ‌های اتانولی گل،‌ مراحل مختلف رشدی میوه و برگ زیتون تلخ روی پوره ‌های 2-1 روزه و 4-3 روزه شته سیاه باقلا31
4-1-2- بررسی اثرات حشره‌کشی عصاره ‌های متانولی گل،‌ مراحل مختلف رشدی میوه و برگ زیتون تلخ روی پوره ‌های 2-1 روزه و 4-3 روزه شته سیاه باقلا32
4-1-3- بررسی اثرات حشره کشی عصاره ‌های استونی گل،‌ مراحل مختلف رشدی میوه و برگ زیتون تلخ روی پوره های 2-1 روزه و 4-3 روزه شته سیاه باقلا34
4-1-4- بررسی اثرات حشره کشی عصاره‌ های اِن هگزانی گل، ‌مراحل مختلف رشدی میوه و برگ زیتون تلخ روی پوره ‌های 2-1 روزه و 4-3 روزه شته سیاه باقلا36
4-1-5- بررسی اثرات حشره کشی عصاره ‌های آبی گل، مراحل مختلف رشدی میوه و برگ زیتون تلخ روی پوره ‌های 2-1 روزه و 4-3 روزه شته سیاه باقلا37
4-2- بررسی اثر حلال‌ های اتانول، متانول،‌ استون، ‌اِن هگزان و آب در استخراج مواد از گل، مراحل مختلف رشدی میوه و برگ زیتون تلخ ( به روش استخراج سنتی)، روی پوره ‌های یک یا دو روزه و سه یا چهار روزه شته سیاه باقلا39
4-2-1- بررسی اثرات حشره کشی عصاره‌گل زیتون تلخ استخراج شده با حلال‌ های متفاوت روی پوره ‌های 2-1 روزه و 4-3 روزه شته سیاه باقلا39
4-2-2- بررسی اثرات حشره‌کشی عصاره میوه سبز کوچک استحصال شده با حلا‌ل‌ های متفاوت روی پوره ‌های 2-1 روزه و 4-3 روزه شته سیاه باقلا40
4-2-3- بررسی اثرات حشره‌کشی عصاره میوه سبز بزرگ استخراج شده با حلال های متفاوت روی پوره ‌های 2-1 روزه و 4-3 روزه شته سیاه باقلا42
4-2-4- بررسی اثرات حشره‌کشی عصاره‌ میوه رسیده زیتون تلخ استخراج شده با حلا‌ل‌ های متفاوت روی پوره ‌های 2-1 روزه و 4-3 روزه شته سیاه باقلا43
4-2-5- بررسی اثرات حشره کشی عصاره برگ زیتون تلخ استخراج شده با حلال ‌های متفاوت روی پوره ‌های 2-1 روزه و 4-3 روزه شته سیاه باقلا45
4-2-6- بررسی اثرات حشره‌کشی حلال ‌های متفاوت روی پوره‌ های 2-1 روزه و 4-3 روزه شته سیاه باقلا46
4-3- بررسی اثر مسمومیت حاد عصاره های استخراج شده از گل، مراحل مختلف رشدی میوه و برگ زیتون تلخ، به روش استخراج با کمک امواج مایکروویو روی پوره ‌های یک یا دو روزه و سه یا چهار روزه شته سیاه باقلا47
4-3-1- بررسی اثرات حشره‌کشی عصاره آبی گل، مراحل مختلف رشدی میوه و برگ زیتون تلخ استحصال شده با امواج مایکروویو،‌ طی مدت زمان 30 ثانیه روی پوره ‌های 2-1 روزه و 4-3 روزه شته سیاه باقلا48
4-3-2- بررسی اثرات حشره کشی عصاره آبی گل، ‌مراحل مختلف رشدی میوه و برگ زیتون تلخ استحصال شده با امواج مایکروویو، طی مدت زمان 50 ثانیه روی پوره‌ های 2-1 روزه و 4-3 روزه شته سیاه باقلا49
4-4- بررسی و مقایسه اثر مسمومیت حاد عصاره ‌های گیاهی استخراج شده به روش استخراج معمولی و ‌با کمک امواج مایکروویو طی دو مدت زمان 30 و50 ثانیه روی پوره ‌های شته سیاه باقلا51
4-4-1- مقایسه اثر حشره کشی عصاره آبی گل استخراج شده به روش استخراج معمولی و ‌با کمک امواج مایکروویو در دو زمان 30 و50 ثانیه51
4-4-2- مقایسه اثر حشره کشی عصاره آبی میوه سبز کوچک استخراج شده به روش استخراج معمولی و ‌با کمک امواج مایکروویو در دو زمان 30 و50 ثانیه52
4-4-3- مقایسه اثر حشره‌کشی عصاره‌ آبی میوه سبز بزرگ استخراج شده به روش استخراج معمولی و ‌با کمک امواج مایکروویو در دو زمان 30 و50 ثانیه54
4-4-4- مقایسه اثر حشره کشی عصاره آبی میوه رسیده استخراج شده به روش استخراج معمولی و ‌با کمک امواج مایکروویو در دو زمان 30 و50 ثانیه55
4-4-5- مقایسه اثر حشره کشی عصاره آبی برگ استخراج شده به روش استخراج معمولی و ‌با کمک امواج مایکروویو در دو زمان 30 و50 ثانیه56
4-4-6- مقایسه اثر حشره‌کشی آب مقطر و آب مقطر حرارت دیده در مایکروویو در دو زمان 30 و50 ثانیه58
4-5- بررسی اثر مسمومیت حاد عصاره های استخراج شده از گل، مراحل مختلف رشدی میوه و برگ زیتون تلخ، به روش استخراج با کمک امواج فراصوت روی پوره ‌های یک یا دو روزه و سه یا چهار روزه شته سیاه باقلا59
4-6- بررسی و مقایسه اثر مسمومیت حاد عصاره های گیاهی استخراج شده به روش استخراج معمولی و با کمک امواج فراصوت روی پوره‌ های شته سیاه باقلا61
4-6-1- مقایسه اثر حشره‌کشی عصاره اتانولی گل استخراج شده به روش استخراج معمولی و با کمک امواج فراصوت61
4-6-2- مقایسه اثر حشره کشی عصاره اتانولی میوه سبز کوچک استخراج شده به روش استخراج معمولی و با کمک امواج فراصوت62
4 -6-3- مقایسه اثر حشره کشی عصاره اتانولی میوه سبز بزرگ استخراج شده به روش استخراج معمولی و با کمک امواج فراصوت63
4-6-4- مقایسه اثر حشره‌کشی عصاره اتانولی میوه رسیده استخراج شده به روش استخراج معمولی و با کمک امواج فراصوت64
4-6-5- مقایسه اثر حشره‌کشی عصاره اتانولی برگ استخراج شده به روش استخراج معمولی و با کمک امواج فراصوت65
4-7- بررسی اثرات زیر کشندگی عصاره ‌های گیاهی استخراج شده روی حشرات تازه بالغ شده شته سیاه باقلا66
4-7-1- بررسی اثر عصاره ‌های اتانولی گل و میوه رسیده زیتون تلخ استخراج شده به روش استخراج معمولی (سنتی)، ‌روی پوره ‌زایی ماده ‌های تازه بالغ شده شته سیاه باقلا66
4-7-2- بررسی اثر عصاره‌ های آبی گل و میوه رسیده زیتون تلخ استخراج شده به روش استخراج با امواج مایکروویو طی مدت زمان 30 ثانیه روی پوره‌ زایی ماده های تازه بالغ شده شته سیاه باقلا67
فصل پنجم: نتیجه گیری و بحث69
5-1- بررسی اثر مسمومیت حاد عصاره های گیاهی استخراج شده به روش استخراج معمولی ( سنتی) و حلال های متفاوت روی پوره های یک یا دو روزه و سه یا چهار روزه شته سیاه باقلا70
5-2- بررسی اثر مسمومیت حاد عصاره های گیاهی استخراج شده به روش استخراج با کمک امواج مایکروویو روی پوره های یک یا دو روزه و سه یا چهار روزه شته سیاه باقلا73
5-3- بررسی اثر مسمومیت حاد عصاره های گیاهی استخراج شده به روش استخراج با کمک امواج فراصوت روی پوره های یک یا دو روزه و سه یا چهار روزه شته سیاه باقلا74
5-4- بررسی اثرات زیر کشندگی عصاره های گیاهی استخراج شده روی ماده های بالغ (حشرات تازه بالغ شده) شته سیاه باقلا75
5-5- نتیجه گیری نهایی76
منابع78
فصل اول
مقدمه و اهداف پژوهش
1-1- معرفی آفت
شته سیاه باقلا یکی از آفات مهم و فراگیر محصولات مختلف کشاورزی در ایران و سایر نقاط جهان است که خسارت های مستقیم و غیر مستقیم اقتصادی به محصولات وارد می کند.
1-1-1- رده ‌بندی شته سیاه باقلا
خانواده‌ی شته ‌ها در گذشته جزء راسته Homoptera طبقه بندی می‌ شدند؛ ولی در تقسیم بندی‌ جدید،‌ به راسته‌ی ناجوربالان Hemiptera منتقل گردیده‌ اند. شته ‌ها متعلق به خانواده Aphididae می‌ باشند؛ شته ‌سیاه باقلا با نام علمی Aphis fabae Scopoli و نام عمومی Black bean aphid نیز، متعلق به این خانواده است (شکل 1).
شکل 1: شته سیاه باقلا Aphis fabae Scopoli
1-1-2- معرفی عمومی شته سیاه باقلا
شته سیاه باقلا، ‌به شته سیاه چغندر نیز معروف است. این شته زمستان را به صورت تخم روی بعضی از علف ‌های هرز دائمی، شمشاد و گیاهان دیگر می‌گذراند. در بهار از تخم‌ های زمستانه افراد بی ‌بال به وجود می‌آید که به تدریج افراد بالدار از بین آن ‌ها ظاهر شده و به طرف مزارع مهاجرت می‌کنند. این شته‌ ها در روی بوته‌ ها، ‌به صورت زنده زایی تکثیر می‌ یابند و در مدت کوتاهی، ‌تمام بوته را می ‌پوشانند. شته ‌ها پس از استقرار در پشت برگ‌ ها و افزایش جمعیت،‌کلنی ‌هایی را بوجود می‌آورند (شکل 2) (غدیری، ‌1381).
شکل 2: کلنی شته سیاه باقلا در پشت برگ گیاه میزبان
1-1-3- خسارت شته سیاه باقلا
کلنی های شته بیشتر در مرکز بوته و جوانه مرکزی‌ مستقر شده، برگ ‌های جوان بوته‌ را مورد حمله قرار داده و رشد طبیعی آن‌ ها را مختل می‌کنند. در اثر صدمه آفت، برخی قسمت ‌های برگ خشک شده و گیاه حالت سوختگی نشان می ‌دهد. به طور کلی خسارت وارده به برگ ‌های مرکزی بوته‌، بیشتر از برگ ‌های مسن و همچنین برگ ‌های کناری بوته است. با رشد ساقه و تولید جوانه ‌های گل، شته ‌ها روی ساقه اصلی و ساقه ‌های فرعی نیز مستقر می‌ شوند. جوانه‌ های انتهایی در باقلا و ساقه ‌های تولید کننده جوانه گل در چغندر، نسبت به شته سیاه بسیار حساس هستند؛ به طوری که در مدت کوتاهی از شته پوشیده می ‌شوند. مایع غلیظ و چسبناکی که عسلک نامیده می ‌شود، ‌توسط شته ‌ها ترشح شده، ‌سطح برگ ‌ها را پوشانده و شرایط را برای رشد قارچ‌ های ساپروفیت و تولید فوماژین1 (‌دوده)، ‌فراهم می‌آورد. در چنین شرایطی عمل فتوسنتر به خوبی انجام نمی ‌شود (شکل 3) (غدیری،‌ 1381).
شکل 3: خسارت شته سیاه باقلا
همچنین این شته ناقل بیماری ‌های ویروسی،‌ مانند ویروس پیچیدگی برگ سیب ‌زمینی، ویروسY سیب‌ زمینی روی گیاهانِ تیره Solanaceae، ویروس‌ های زردی و زردی غربی چغندرقند روی گیاهانِ تیره Chenopodiaceae و ویروس ‌های موزائیک خیار و طالبی روی گیاهانِ تیره Cucurbitaceae می ‌باشد (Schepers, 1989).
1-2- معرفی گیاه میزبان
گیاه باقلا با نام علمی Vicia faba Linnaeus متعلق به رده دولپه‌ ای‌ ها2 ،‌ راسته Fabales،‌ خانواده Fabaceae، زیر خانواده Faboideae و قبیله Vicieae می باشد. این گیاه بومی شمال آفریقا و جنوب غربی آسیاست. این گیاه در ایران، در نواحی شمالی و بخش های مرکزی کشت می‌ شود.
باقلا گیاهی است با ساقه‌ های قطور و سطح مقطع مربعی که بلندای آن به 8/1- 5/0 متر می ‌رسد. برگ ‌ها 25-10 سانتی ‌متر، ‌در دو سوی دمبرگ با 7-2 برگچه به رنگ ‌های سبز مایل به زرد تا خاکستری دیده می ‌شوند. ‌برخلاف بسیاری از نخودیان3، ‌برگ های این گیاه برای بالا رفتن از دیگر گیاهان، پیچک ندارند. گل های آن به طول 5/2-1 سانتی‌ متر، با پنج گلبرگ می باشند. گلبرگ اصلی سفید و گلبرگ ‌های کناری سفید با یک نقطه سیاه (‌سیاه حقیقی است، و مانند موارد دیگر بنفش یا آبی تیره نیست) هستند (Onslow, 1916). باقلای قرمز4 دارای گل ‌هایی با عطر و بوی شیرین است که برای زنبورها و حشرات گرده افشان جذاب می باشد. میوه‌ ها داخل غلافی چرمی قرار دارند و در مرحله بلوغ به رنگ سبز تا قهوه ‌ای مایل به سیاه می ‌باشند. در گونه ‌های وحشی غلاف 10-5 سانتی‌ متر طول و یک سانتی ‌متر قطر دارد؛ ‌اما غلاف در بسیاری از ارقام که برای استفاده به عنوان ماده غذایی اصلاح شده اند، 25-15 سانتی ‌متر طول و 3-2 سانتی ‌متر قطر دارد (شکل 4).
شکل 4: تصاویری از گل، برگ، غلاف و بذر گیاه باقلا Vicia faba L.
1-3- مشکلات آفت‌کش های شیمیایی و علل جایگزینی آن ‌ها با عصاره ‌های گیاهی
شته سیاه باقلا یکی از آفات محصولات زارعی چند کشتی5 در سراسر جهان است (Volk and Stechmann, 1998). این شته دامنه میزبانی وسیعی دارد و بیش از 200 گونه گیاهی در جهان و حدود 50 گونه گیاهی در ایران نسبت به حمله این شته حساس می ‌باشند (Hodjat, 1986; Cab International, 2000) .
چغندرقند Beta vulgaris Linnaeus یک محصول مهم در ایران است که آسیب‌ های ناشی از شته سیاه باقلا کمیت و کیفیت محصول را به شدت کاهش می دهد. گیاهان میزبانی نظیر چغندرقند یا به طور مستقیم با تغذیه از شته و یا به طور غیر مستقیم توسط انتقال ویروس ‌ها و دفع عسلک آسیب می ‌بینند (Mills, 1989; Schepers, 1989).
شته سیاه باقلا در حال حاضر به طور عمده با حشره‌کش ‌های وسیع الطیف مدیریت و کنترل می ‌شود. این امر می ‌تواند طغیان مجدد آفت هدف، ‌شیوع آفات ثانویه و توسعه مقاومت به حشره کش ‌ها در آفت هدف را به دنبال داشته باشد (Schepers, 1989; Hardin et al., 1995; Longley et al., 1997).
کابرد سموم غیر انتخابی، ‌باعث نابودی دشمنان طبیعی شده و این امر سبب گسترش روز افزون آفات می ‌شود. از سوی دیگر استفاده نادرست و افراطی از آفتکش ‌ها اثرات نامطلوب بر اکوسیستم کشاورزی و همچنین سلامتی انسان دارد. به علاوه، باقی‌ مانده آفتکش ‌ها در فراورده ‌های کشاورزی،‌ مخصوصا سبزیجات و میوه ‌های تازه می تواند باعث افزایش بروز سرطان در انسان شود (Fitriasari and Prijono, 2009).
با توجه به مشکلات ذکر شده، پیدا کردن روشی اَمن، مؤثر و طبیعی برای کنترل آفات یک نیاز ضروری است. استفاده از مشتقات گیاهی یکی از روش ‌های پیشنهادی برای کنترل آفات است. فراورده‌ های گیاهی مناسب، ‌علاوه بر داشتن قابلیت تجزیه پذیری و مؤثر بودن علیه آفات،‌ به حشرات مفید آسیب نمی ‌رسانند (Hasseeb et al., 2004). گیاهان در طی تکامل و تطابق با محیط زیست، روش های دفاع بیوشیمیایی بسیار پیچیده ای را بدست آورده اند که موجب فراهم شدن یک منبع غنی از ترکیبات فعال بیولوژیکی شده است. با روش هایی مناسب، می توان از این منابع به عنوان حشره کش های جدید استفاده کرد (Mareggiani et al., 2000). به ویژه ترکیبات آللوکمیکال6 گیاهی که باعث ایجاد طعم نامطبوع و جذابیت کمتر درگیاهان می شوند (Saxena, 1987; Silva et al., 2002). مهم ترین خاصیت ترکیبات گیاهی این است که اکثرا فاقد سمیت یا دارای سمیت کم برای موجودات غیر هدف و پستانداران بوده و خطرات کمتری برای محیط زیست دارند (Wei et al., 2011). ترکیبات گیاهی به دلیل طبیعی بودن و تجزیه پذیری بالا، ‌مشکلات باقی مانده سموم را ندارند. از سوی دیگر اکثر مواد گیاهی به دلیل اختصاصی بودن دارای اثرات کمتر روی دشمنان طبیعی هستند و به دلیل دوام کم، ‌به راحتی به مواد بی خطر تبدیل شده و مشکلات کمتری را به وجود می‌آورند. از این رو در برنامه ‌های کنترل آفات،‌ ترکیبات مشتق شده از گیاهان به عنوان یک منبع زیستی، می ‌توانند جایگزین حشره‌ کش‌ های مصنوعی گردند (Daoubi et al., 2005). استفاده از مشتقات گیاهان،‌ از جمله عصاره ‌های گیاهی به عنوان حشره کش در کشاورزی، به نوعی که امروزه می‌ شناسیم، ‌به حدود چند صد سال پیش بر می‌گردد. تعدادی از منابع گیاهی به صورت تجاری، ‌جهت حفاظت محصولات انباری به کار رفته ‌اند (Thacker, 2002). بسیاری از ترکیبات آللوکمیکال گیاهی نیز، به عنوان ضد تغذیه یا بازدارنده تخم ریزی (Bernays and Chapman, 1994)، دفع کننده، تنظیم کننده رشد و ضد فعالیت (Sadek, 2003; Schmutterer, 1990; Senthil Nathan et al., 2006) شناسایی شده اند.
درچنین شرایطی استفاده از روش‌ های سالم، کم ‌خطر، ‌مؤثر و طبیعی که بتواند در دراز مدت موفقیت ‌آمیز باشند، امری ضروری خواهد بود. در این راستا با توجه به موارد فوق و همچنین بنا به دلایل ذیل، موضوع جایگزینی سموم شیمیایی با نگاه و رویکرد جدید، در مجامع علمی دنیا مورد توجه قرار گرفته است:
1. افزایش سطح آگاهی عمومی در مورد عوارض سوء ناشی از کاربرد سموم شیمیایی (IFOAM, 2002)
2. افزایش سطح تولید و مصرف محصولات ارگانیک (IFOAM, 2002)
3. مشاهده نتایج مؤثر داروهای گیاهی در علم پزشکی و سموم آفتکش غیر سنتزی (عصاره ‌های گیاهان، اسانس ‌های طبیعی یا روغن ‌های فرار، روغن ‌های گیاهی، ‌عوامل بیوکنترل و غیره) در بخش کشاورزی و صنایع غذایی.
4. فشار سازمان ‌ها و آژانس ‌های ناظر بر حفظ کیفیت‌ غذا، محصولات کشاورزی و محیط زیست، جهت محدود کردن استفاده از سموم شیمیایی و جایگزین کردن آن ‌ها با ترکیبات کم خطر (Lafont, 1997)
1-4- معرفی ترکیبات گیاهی مورد آزمایش
در پژوهش حاضر، تأثیرات عصاره گل، مراحل مختلف رشدی میوه و برگ گیاه زیتون تلخ، حلال‌ ها و همچنین روش‌ های مختلف و مدرن عصاره گیری روی شته سیاه باقلا مورد ارزیابی قرار گرفت؛ تا بتوان راهی مناسب و روشی جایگزین برای سموم شیمیایی یافت. در ادامه به برخی از خصوصیات گیاه شناسی،‌ مناطق انتشار، ترکیبات مؤثر و خواص دارویی و درمانی این گیاه اشاره می ‌گردد.
1-4-1- خصوصیات گیاه زیتون تلخ
زیتون تلخ با نام علمی Melia azedarach Linnaeus ، با نام ‌های یاس بنفش فارسی (Persian Lilac)، ‌Chinaberry، درخت چتر (Umbrella tree) و سرو سفید (White Cedar) نیز شناخته می‌ شود.
Melia نامی یونانی است و به دلیل شباهت برگ ‌های درخت زیتون تلخ به برگ ‌های درخت زبان گنجشک، به این درخت اشاره دارد. نام اصلی از Meli به معنای عسل آمده است؛ به این دلیل که چندین گونه از زبان گنجشک، ‌شیره‌ی شیرین ترشح می‌کنند. azedarach نامی است که توسط پزشکی ایرانی (احتمالا ابوعلی سینا) به این گیاه داده شده است و اشاره به سمی بودن و آزاد بودن درخت از آفات دارد.
زیتون تلخ بومی استرالیا و جنوب شرق آسیاست؛ ‌در ایران در نواحی شمالی می ‌روید و در بسیاری از نواحی از جمله استان کرمان به عنوان گیاهی زینتی در فضای سبز کاشته می ‌شود (قهرمان، 1365؛ ثابتی، 1373). زیتون تلخ متعلق به خانواده Meliaceae است. این گیاه، ‌درختی خزان کننده با تاجی گرد می باشد. ارتفاع این درخت، در سن بلوغ به 12 متر و پهنای آن به 8-6 متر و گاهی در محیط زیست ‌های طبیعی آن به 30 متر می ‌رسد. این گیاه دارای طول عمر متوسط، حدود 20 سال است. گل ها کوچک، با گلبرگ‌ های 5 تایی ارغوانی کمرنگ و سفید هستند. گل ها اغلب در حال رشد و در خوشه ‌ها دیده می ‌شوند. پرچم ‌ها ‌داخل استوانه ارغوانی تیره به طول 8-6 میلی ‌متر، دسته بندی شده ‌اند. میوه ‌های زیتون تلخ گرد،‌گوشت دار، قبل از بلوغ سبز رنگ و در زمان بلوغ به رنگ زرد مشاهده می ‌شوند. درخت زیتون تلخ به دلیل پوشش متراکم اغلب به عنوان درختی سایه دار کاشته می شود (شکل 5) (Batcher, 2000). گل های معطر زیتون تلخ و میوه ‌های زرد رنگ آن، این درخت را به درختی زینتی و جذاب تبدیل کرده است. دانه ‌های سخت این گیاه همچنین می ‌تواند در هنر و صنایع دستی مورد استفاده قرار گیرد.
شکل 5: تصاویری از گل، میوه سبز، میوه رسیده و برگ زیتون تلخ Melia azedarach L.
این گیاه نور خورشید را ترجیح می ‌دهد؛ ‌اما در سایه هم می ‌تواند به خوبی رشد کند. به یخبندان مقاوم است و می تواند به مدت طولانی شرایط خشک و بی ‌‌آبی را تحمل کند. همچنین می ‌تواند خود را به طیف گسترده‌ ای از شرایط خاک، وفق دهد. گل های زیتون تلخ در طول بهار و میوه‌‌ ها پس از آن تولید می ‌شوند. این گیاه به راحتی از طریق بذر و قلمه تکثیر می گردد؛ در مدت 10-6 سال، درخت به مرحله بلوغ می ‌رسد و می‌ تواند دانه تولید کند. دانه ‌های این گیاه برای چندین سال دوام دارند.
این گیاه توانایی قابل توجهی در حشره کشی ‌دارد (Lee et al., 1991; Schmutterer, 1989 and 1995; Valladares et al., 1997). مؤثرترین ماده موجود در ترکیب شیمیایی میوه زیتون تلخ، ‌با عمل مهار کنندگی پوست اندازی، آزادیراختین7 است. آزادیراختین استخراج شده از درخت زیتون تلخ، یک ترپنوئید8 نوع لیمونوئید9 ، با ساختار شبیه اکدیستروئید10 می باشد. خاصیت ضد تغذیه ‌ای این ترکیب و تأثیر روی رشد و تولید مثل حشرات به اثبات رسیده است. اگرچه اثرات بیوشیمیایی آن در سطح مولکولی هنوز به خوبی شناخته نشده است (Hoffmann and Lorenz 1998; Reed et al., 1982).
با آزمایشات انجام شده روی موش ‌های آزمایشگاهی مشخص شده است که میوه‌ های زیتون تلخ در صورت مصرف خوراکی و یا تماس با پوست هیچ اثر منفی قابل مشاهده ‌ای روی پستانداران ندارند (Carpinella et al., 2003)؛ این درحالی است که در تحقیقی دیگر گزارش شده است که میوه M. azedarach برای حیوانات خون گرم بسیار سمی است و مصرف 8-6 میوه می تواند تهوع، اسپاسم، و در کودکان، حتی مرگ را به دنبال داشته باشد (Orwa et al., 2009).
1-4-2- خواص دارویی و درمانی گیاه زیتون تلخ
در کشور هندوستان، ‌ترشحات این درخت به عنوان ماده ضدعفونی کننده بکار برده می شود. در طب سنتی غرب،‌ گل ‌ها و برگچه ‌های این درخت به طور موضعی، برای درمان سردرد های عصبی استفاده می‌ شوند. خمیر میوه و مرهم گل ‌ها برای از بین بردن شپش، سایر انگل ‌ها و جوش های سر بکار می ‌روند. پوست درخت ضد کرم بوده و در دوز های بالا تهوع آور می ‌باشد. میوه آن با طمعی شبیه ساخارین، ‌برای درمان جذام بکار می ‌رود. با شکستن دانه ‌ها، روغنی بدست می‌آید که علاوه بر خاصیت ضد باروری و ضد انگلی، ‌به عنوان درمان موضعی عفونت های مفصل مفید می ‌باشد (Rair et al., 1988).
1-5- معرفی روش ‌های نوین عصاره گیری از ترکیبات گیاهی
روش ‌های سنتی مانند روش عصاره گیری معمولی (سنتی)11 و روش‌ سوکسله12 که سال ‌ها مورد استفاده قرار می‌گرفته ‌اند، بسیار زمان بر بوده ومقدار زیادی حلال مصرف می‌کنند (Luque de Castro and Garcia-Ayuso, 1998). به همین دلیل تقاضای زیادی برای روش‌ های عصاره گیری جدید با زمان استفاده کوتاه‌تر، ‌میزان مصرف حلال کمتر و اثرات محیط زیستی کمتر وجود دارد. فناوری ‌های جدید و مختلفی شامل عصاره ‌گیری همراه با امواج مایکروویو13 (Kaufmann and Christen, 2002) و عصاره گیری با امواج فراصوت14 (Vinatoru, 2001) به منظور استخراج ترکیبات از گیاهان گسترش یافته‌ اند. این فناوری ‌ها به منظور، کاهش دادن مدت زمان عصاره گیری، کاهش میزان حلال مصرفی، افزایش بازده استخراج و تقویت کیفیت عصاره حاصله گسترش یافته ‌اند.
1-5-1- عصاره‌گیری به روش استفاده از امواج مایکروویو
استخراج به کمک امواج مایکروویو یکی از انواع استخراج است که بر مبنای گرم شدن یک حلال آلی است. بدین صورت که یک نمونه و حلال مناسب آن در یک ظرف قرار داده می ‌شود. سپس مخلوط بوسیله امواج مایکروویو تحت اثر قرار گرفته و گرم می ‌شود. سپس استخراج به اتمام می ‌رسد و به مخلوط اجازه سرد شدن داده می ‌شود. درآخر مخلوط نمونه گیاهی و حلال فیلتر شده و عصاره بدست می‌ آید. مدت زمان استخراج حدود 5 تا 20 دقیقه است و بسته به شرایط خاص 30 ثانیه نیز گزارش شده است؛ ‌اما از 30 دقیقه تجاوز نمی کند.
امواج مایکروویو، امواج الکترومغناطیسی با فرکانس 3/0 تا 300 گیگاهرتز هستند؛ اما مایکروویوهای خانگی و صنعتی معمولا در فرکانس 45/2 گیگاهرتز کار می کنند (Wang and Weller, 2006). در استخراج با امواج مایکروویو، امواج جذب شده توسط نمونه گیاهی، گرما تولید می کنند؛ که این گرما موجب تبخیر آب نمونه، اعمال فشار روی دیواره سلولی، تخریب دیواره و رهایی ترکیبات درون سلول می گردد (Wang and Weller, 2006; Kaufmann et al., 2001).
دو نوع سامانه تجاری MAE در دسترس می باشد: مایکروویوهای با سیستم محفظه بسته و مایکروویو های متمرکز (Luque-Garcia and Luque de Castro, 2004). استخراج توسط مایکروویوهای با سیستم محفظه بسته، تحت فشار و دمای کنترل شده انجام می شود. در مایکروویوهای متمرکز فقط بخشی از محفظه استخراج که حاوی نمونه است، در معرض تابش امواج مایکروویو قرار می گیرد. از سیستم محفظه بسته برای استخراج تحت شرایط شدید مانند استخراج در دماهای بالا استفاده می شود. اصولا فشار در محفظه به حجم و نقطه جوش حلال ها بستگی دارد.
دما و اندازه ذرات در اين روش اهميت زيادي دارد. به علاوه در اين روش، محتواي رطوبت ماده گياهي بسيار مهم است، زيرا حلال هاي قطبي و به ويژه آب توانايي جذب امواج را خواهند داشت. بنابراين هر چه محتواي رطوبت ماده بيشتر و ميزان جذب امواج بيشتر باشد، گرماي بيشتري ايجاد شده و در نتيجه تخريب سلول ها نیز افزايش مي يابد.
1-5-2- عصاره‌گیری به روش استفاده از امواج فراصوت
استخراج به کمک امواج فراصوت یکی از مهم ‌ترین روش‌ های استحصال ترکیبات ارزشمند از منابع گیاهی است (Vilkhu et al., 2008). در مقایسه با سایر روش‌ های استخراج از جمله استخراج بر پایه مایکروویو، استفاده از امواج فراصوت ارزان‌ تر بوده و کاربرد آن‌ ساده‌تر است (Chen et al., 2008). سامانه ‌هایی که با این امواج کار می کنند، به دو صورت حمام و میله15 هستند که در مقیاس آزمایشگاهی و صنعتی قابل استفاده می ‌باشند (Wu et al., 2001; Vinatoru, 2001). در اين روش امواج فراصوت با فرکانس بالاتر از 20 کيلوهرتز، به داخل ماده گیاهی نفوذ کرده و موجب ايجاد کشيدگي ها و جمع شدن هاي پي در پي می شود؛ که در نتيجه آن حفراتي داخل ماده ايجاد مي گردد. اين حفرات به صورت نامتقارن به هم پيوسته و موجب خروج سريع مواد از داخل سلول ها به خارج از آن مي ‏شوند. به علاوه اين امواج مي توانند موجب تخريب ديواره سلول هاي زيستي شده و خروج مواد را تسهیل کنند (Luque-Garcia and Luque de Castro, 2003).
در اين روش محتواي رطوبت ماده گياهي اهميت فراواني دارد؛ زيرا حداکثر قدرت امواج در مجاورت منبع توليد موج بوده و با افزايش فاصله از منبع، قدرت امواج کاهش مي يابد؛ به علاوه هر چه ماده موجود در مسير تابش جامد و متراکم تر باشد، ميزان کاهش امواج بيشتر خواهد بود. بنابراين با بکار بردن ماده گياهي مرطوب (ماده گیاهی+حلال) از کاهش قدرت امواج جلوگيري مي شود. کاهش اندازه ذرات نیز در اين روش موجب افزايش بازده ميگردد. دماي عصارهگيري در اين روش بايد مدنظر قرار گرفته شود و از افزايش بيهوده دما جلوگيري گردد. طول مدت عصارهگيري نیز در اين روش اهميت خاصي داشته و افزايش بيش از حد آن موجب تغيير در کيفيت عصاره حاصله خواهد شد (Salisova et al., 1997).
مکانیسم اصلی استخراج با امواج فراصوت به پدیده کاویتاسیون16 (حفره حفره شدن) مربوط می شود، که طی آن حباب های بسیار ریزی در توده مایع تشکیل شده و به سرعت تا یک اندازه بحرانی رشد می‌کنند و سپس منفجر می‌گردند. انفجار این حباب ‌ها اغلب با آزاد شدن مقدار زیادی انرژی همراه است؛ که به شکل تنش برشی به محیط اطراف اعمال می ‌شود (Ji et al., 2006). افزون بر این، انفجار حباب‌ ها باعث ایجاد اغتشاشات شدید موضعی و تلاطم‌ های گرداب گونه شده که از این طریق انتقال جرم را افزایش می دهد. شایان ذکر است که مطالعات انجام شده توسط محققان مختلف مشخص ساخته است که انفجار حباب ‌ها در مجاورت ذرات جامد نامتقارن می ‌باشد؛ به طوری که موجب می ‌شود جریانی از مایع با سرعت بسیار زیاد به سمت سطح ذرات کشیده شود. اصابت این میکروجت‌ ها17 به سطح باعث سایش،‌ شکستگی و تخریب آن می‌گردد (Shotipruk et al., 2001). امواج فراصوت، مراحل فرایند استخراج یعنی تورم بافت به منظور جذب حلال و نیز خروج ترکیبات از بافت به حلال را از طریق ایجاد تخلخل و منافذ در دیواره سلول ‌ها و بهبود انتشار و انتقال جرم تسهیل و تسریع می‌کنند (Vinatoru, 2001). از این رو استفاده از این امواج در استخراج ترکیبات مختلف از بافت ‌های گیاهی، راندمان عمل و سرعت فرایند استخراج را افزایش داده و مصرف حلال را کاهش می دهد (Vilkhu et al., 2008). در همین رابطه گزارش شده که استخراج روغن از دانه کلزا با کمک امواج فراصوت با سرعت بیشتری صورت می گیرد. از سوی دیگر مشخص شده که نوع حلال راندمان استخراج با امواج فراصوت را تحت تأثیر قرار می ‌دهد (Stanisavljevic et al., 2007).
1-6- اهداف پژوهش
1. ترویج کاهش مصرف سموم در مدیریت کنترل آفات با استفاده از حشره کش های گیاهی در مبارزه تلفیقی آفات.
2. بررسی خواص حشره کشی عصاره ‌گیاهی زیتون تلخ تهیه شده با حلال ‌های مختلف قطبی، حد واسط و یا غیر قطبی، بر روی شته سیاه باقلا.
3. بررسی تأثیرگذاری نوع حلال مورد استفاده جهت استخراج عصاره‌ زیتون تلخ، در میزان اثر حشره کشی آن ‌ها.
4. بررسی تأثیر روش ‌های نوین عصاره گیری از ترکیبات گیاهی، در قدرت حشره‌کشی عصاره زیتون تلخ.
5. بررسی اثرات زیر کشندگی عصاره زیتون تلخ بر روی پوره زایی ماده های بالغ (حشرات تازه بالغ شده) شته سیاه باقلا.
6. مقایسه اثرات حشره کشی بخش های مختلف گیاه زیتون تلخ.
فصل دوم
مروری بر منابع
و بررسی مطالعات انجام شده
2-1- بررسی اثرات متفاوت عصاره گیاه زیتون تلخ روی حشرات
استفاده از گیاهان حشره کش‌ از سال 1850 با سموم گیاهی، مانند نیکوتین و روتنون آغاز گردیده و تاکنون نتایج بسیار خوبی از نحوه کنترل آفات با ترکیبات گیاهی بدست آمده است (Chaubey, 2007). برخی از گیاهان از ترکیباتی تشکیل شده ‌اند که این ترکیبات می‌ توانند حشرات آفات را از محصولات گیاهی دور کنند و خسارت اقتصادی آن ‌ها را کاهش دهند. برای مثال گیاه سیر18، آفاتی مانند سوسک ژاپنی، شته ‌ها،‌ سرخرطومی ‌های سبزیجات و کنه ‌های تارتن عنکبوتی را دور می‌کند (Zehnder, 2004). در گذشته برگ‌ های درخت عرعر19 و تمام اندام ‌های گیاه سریشک20 علیه شته ‌ها مورد استفاده قرار می‌گرفت (Pascual-Villalobos and Robledo, 1999).
مشتقات درخت زیتون تلخ به عنوان حشره کش تشخیص داده شده است. میوه ‌های این گیاه، باعث تأخیر در رشد، ‌کاهش باروری، نقص‌ های مورفولوژیکی و تغییرات رفتاری در حشرات می ‌شود (Senthil Nathan and Sehoon, 2006). از عصاره درخت زیتون تلخ به عنوان یک ترکیب ضد تغذیه، ‌دور کننده و تنظیم کننده رشد در حشرات استفاده شده است (Reed et al.,1982).
در پژوهشی، اثر عصاره‌ های متانولی Azadirachta indica و Melia azedarach روی تخم ‌ریزی و تفریخ تخم ‌های پروانه Earias vittella F. مورد ارزیابی قرار گرفتند (Gajmer et al., 2002). در مطالعه ‌ای دیگر بررسی تأثیر حشره کشی‌ عصاره آبی برگ و میوه رسیده زیتون تلخ روی مرحله پورگی سفید بالک گلخانه21 صورت گرفت (Jazzar and Abou-Fakhar, 2003). همچنین تأثیر عصاره اتانولی دانه زیتون تلخ روی شته جالیز22 و شته سبز هلو23 بررسی شد (سالاری و همکاران ،a 1390).
در مطالعه ای آزمایشگاهی، تأثیر عصاره آبی زیتون تلخ بر روی فعالیت ‌های زیستی لارو پروانه Spodoptera frugiperda بررسی شد (Carvalho and Ferreira, 1990). همچنین اثرات ضد تغذیه ‌ایی عصاره آبی گل، میوه، ساقه و برگ گیاه زیتون تلخ روی Diabrotca speciosa بررسی گردید (Ventura and Ito, 2000). در تحقیقی دیگر، اثرات دورکنندگی و ضد تغذیه ایی برگ، میوه رسیده و میوه نارس زیتون تلخ روی سفید بالک گلخانه گزارش شده است (Abou Fakhr et al., 2001; Nardo et al., 1997). دز زیرکشنده عصاره میوه رسیده زیتون تلخ نیز توسط دفاگو24 و همکاران (2009) بررسی شده است. به علاوه گزارش شده است که عصاره برگ زیتون تلخ، در بقای لارو و حشرات بالغ Epilachna paenulata تأثیر دارد (Kraus et al., 1986). در تحقیقی دیگر، تأثیر عصاره برگ زیتون تلخ، روی رشد و دگردیسی E. varivesti بررسی شد (Zhu and Ermel, 1991). تأثیر عصاره بدست آمده از برگ و میوه نارس زیتون تلخ روی مرگ و میر حشرات بالغ سفید بالک گلخانه به اثبات رسیده است (Nardo et al., 1997).
دهقانی و احمدی (1390) تأثیر عصاره متانولی زیتون تلخ روی مراحل مختلف زیستی سفید بالک گلخانه25 را‌، در شرایط آزمایشگاهی مورد بررسی قرار دادند. اثرات حشره‌کشی دو عصاره گیاهی، شامل دانه گیاه زیتون تلخ و اسفند روی تریپس پیاز26، در شرایط آزمایشگاه توسط نجمی ‌زاده و احمدی (1390) مورد مطالعه قرار گرفته است. در پژوهشی دیگر، اثر عصاره اتانولی گیاه زیتون تلخ روی تغذیه لارو و حشره کامل سوسک برگخوار نارون Xanthogalleraca luteola Mulle (Coleoptera: Chrysomelidae) بررسی شد (Valladares et al., 1997).
انواع گوناگونی از عصاره های خام بخش های متفاوت گیاه زیتون تلخ از جمله عصاره برگ و میوه رسیده آن، برای ارزیابی فعالیت های ضدتغذیه ایی برخی حشرات شامل راسته های Saltatoria، Heteroptera، Homoptera، Coleoptera، Lepidoptera و Diptera استفاده شده است (Ascher et al., 1995). عصاره برگ زیتون تلخ همچنین، تخم ریزی پشه Aedes aegypti (Diptera: Culicidae) را کاهش داد (Defago et al., 2009)؛ این در حالی است که در تحقیقی دیگر، مشخص شد که عصاره



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه

پاسخ دهید